قانون الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به معاهده بينالمللي ذخاير ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي
ماده واحده – به دولت جمهوري اسلامي ايران اجازه داده ميشود به معاهده ذخاير ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مصوب 1380/8/12 هجري شمسي برابر با سوم نوامبر 2001 ميلادي سي و يكمين كنفرانس سازمان كشاورزي و خوارو بار جهاني سازمان ملل متحد در شهر رم مشتمل بر يك مقدمه و سي و پنج ماده و دو پيوست (به شرح پيوست) ملحق شود و اسناد مربوط را مبادله نمايد. وزارت جهاد كشاورزي به عنوان مرجع ملي اين معاهده تعيين ميشود.
تبصره – در اجراي بند (3) ماده (22) معاهده فوقالذكر، در مورد اختلافي كه طبق بند (1) يا (2) ماده (22) حل نشود، هر دو راه حل اختلاف زير با رعايت اصل يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به عنوان صلاحيت الزامي پذيرفته ميشود:
الف – داوري طبق تشريفات مندرج در بخش (1) پيوست (2) اين معاهده.
ب – ارجاع اختلاف به ديوان بينالمللي دادگستري.
بسم الله الرحمن الرحيم
معاهده بينالمللي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي
(مصوب سوم نوامبر 2001 برابر 1380/8/12)
مقدمه
طرفهاي متعاهد؛
با اعتقاد به اينكه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي ماهيت خاصي دارند و خصوصيات و مسائل خاص آنها نيازمند راهكارهاي ويژه ميباشد؛
با نگراني از فرسايش مداوم اين منابع؛
با توجه به اينكه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي نگراني مشترك همه كشورها است و در همه كشورها به ميزان زيادي بستگي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي دارد كه مبدأ آنها جاي ديگريست؛
با قبول اينكه حفاظت، اكتشاف، جمعآوري، شناسائي، ارزيابي و ثبت منابع ژنتيكي گياهي و براي غذا و كشاورزي در نيل به اهداف اعلاميه رم در مورد امنيت جهاني غذائي و برنامه اقدام اجلاس جهاني غذا و براي دستيابي به توسعه پايدار كشاورزي براي نسل حاضر و نسل آينده، امري حياتي است و اينكه توان كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد گذرا براي به عهده گرفتن اين چنين مسؤوليتهائي نيازمند تقويت فوري ميباشد؛
با توجه به اينكه «برنامه اقدام جهاني براي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي» چارچوب مورد توافق بينالمللي براي اينگونه فعاليتهاست؛
همچنين با قبول اينكه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي، ماده اوليه و ضروري اصلاح گياهان زراعي از طريق انتخاب كشاورزان، اصلاح كلاسيك نباتات يا فناوري زيستي نوين ميباشد و در سازگاري با تغييرات غير قابل پيش بيني زيست محيطي و نيازهاي آتي بشر ضروري است؛
با تأييد اينكه نقش كشاورزان در گذشته، حال و آينده در تمام مناطق جهان بويژه در مراكز پيدايش و تنوع، در زمينه حفاظت، اصلاح و در دسترس قرار دادن اين منابع، اساس حقوق كشاورزان ميباشد؛
همچنين با تأكيد بر حقوق شناخته شده در اين معاهده براي حفظ، استفاده، تبادل و فروش بذر و ديگر مواد تكثير شونده توليد شده توسط كشاورزان و مشاركت در اتخاذ تصميم و تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهرهبرداري از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي، اساس تحقق حقوق كشاورزان و نيز ارتقاء حقوق كشاورزان در سطح ملي و بينالمللي ميباشد؛
با تشخيص اينكه اين معاهده و ديگر موافقتنامههاي بينالمللي مربوط به اين معاهده، بايستي از نظر امنيت غذائي و كشاورزي پايدار مؤيد همديگر باشند،
با قبول اينكه هيچ چيزي در اين معاهده نبايد به گونهاي تفسير شود كه به معني تغيير تعهدات و حقوق طرفهاي متعاهد به موجب ساير موافقتنامههاي بينالمللي باشد؛
با درك اينكه منظور از عبارت فوق اين نيست كه سلسله مراتبي بين اين معاهده و ديگر موافقتنامههاي بينالمللي ايجاد كند؛
با آگاهي از اينكه مسئله مديريت منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي نقطه تلاقي كشاورزي، محيط زيست و تجارت ميباشد و با اعتقاد بر اينكه بايستي بين اين بخشها همافزايي وجود داشته باشد؛
با آگاهي از مسؤوليت خود در قبال نسلهاي گذشته و آينده براي حفاظت از تنوع جهاني منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
با تشخيص اينكه كشورها در اعمال حقوق حاكميتي خود بر منابع ژنتيكي گياهي خود براي غذا و كشاورزي ميتوانند به صورت متقابل از ايجاد نظام چند جانبه مؤثر براي دسترسي آسان به تعداد مشخص و توافق شدهاي از اين منابع و تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهره برداري آنها منتفع گردند؛
با تمايل به انعقاد موافقتنامهاي بينالمللي به موجب ماده (14) اساسنامه فائو، در چارچوب سازمان خوار و بار و كشاورزي سازمان ملل متحد كه از اين پس فائو (FAO) ناميده ميشود.
به شرح زير توافق نمودهاند:
بخش 1 – مقدمه
ماده 1 – اهداف
1 – اهداف اين معاهده عبارتند از حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي و تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از استفاده از آنها، هماهنگ با كنوانسيون تنوع زيستي براي امنيت غذايي و كشاورزي پايدار.
2 – اين اهداف از طريق ارتباط تنگاتنگ اين معاهده با سازمان خوار و بار و كشاورزي سازمان ملل متحد و كنوانسيون تنوع زيستي حاصل خواهد شد.
ماده 2 – كاربرد اصطلاحات
از نظر اين معاهده، اصطلاحات زير داراي همان معاني خواهند بود كه به شرح زير براي آنها در نظر گرفته شده است. هدف از اين تعاريف تحت پوشش قرار دادن تجارت كالا نميباشد.
«حفاظت در رويشگاه طبيعي» به حفاظت اكوسيستمها و رويشگاههاي طبيعي، نگهداري و احياء جمعيتهاي زنده گونهها در محيط طبيعي رويش آنها و در خصوص گونههاي گياهي يا زراعي، به ناحيهاي كه در آن خصوصيات ويژه خود را پيدا كردهاند، اطلاق ميشود.
«حفاظت خارج از رويشگاه طبيعي» به حفاظت منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در خارج از رويشگاه طبيعي آنها اطلاق ميشود.
«منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي» به هرگونه ماده ژنتيكي با منشأ گياهي اطلاق ميشود كه داراي ارزش بالفعل يا بالقوه براي غذا و كشاورزي باشد.
«ماده ژنتيكي» به هر مادهاي با منشأ گياهي، از جمله مواد زايشي و تكثير شونده رويشي اطلاق ميشود كه داراي واحدهاي وراثتي مفيد باشند.
«نوع» به يك دسته گياهي داخل يك رده گياه شناسي در پايين ترين سطح شناخته شده اطلاق ميشود كه با تظاهر قابل تكرار خصوصيات متمايز و ويژگيهاي ژنتيكي ديگر توصيف شده است.
«مجموعه خارج از رويشگاه طبيعي» به نگهداري يك مجموعه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي خارج از رويشگاه طبيعي آن اطلاق ميشود.
«مركز پيدايش» به ناحيه جغرافيائي اطلاق ميشود كه گونههاي گياهي، اعم از اهلي يا وحشي، ويژگيهاي خاص خود را براي اولين بار در آنجا پيدا كرده است.
«مركز تنوع گياهي» به ناحيه جغرافيائي اطلاق ميشود كه داراي تنوع ژنتيكي زيادي براي گونههاي گياه زراعي در شرايط رويشگاه طبيعي باشد.
ماده 3 – حيطه مشمول
اين معاهده مربوط به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي ميباشد.
بخش 2 – مقررات كلي
ماده 4 – تعهدات كلي
هر يك از طرفهاي متعاهد از مطابقت قوانين، مقررات و رويههاي خود با تعهدات خويش به گونهاي كه در اين معاهده مقرر شده است، اطمينان حاصل خواهد نمود.
ماده 5 – حفاظت، اكتشاف، جمع آوري، شناسائي، ارزيابي و مستند سازي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي
1 – هر طرف متعاهد با رعايت چارچوب قوانين ملي و با همكاري طرفهاي متعاهد ديگر، در صورت اقتضاء اتخاذ روش يكپارچهاي را براي اكتشاف، حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي ترغيب خواهد كرد و بويژه در صورت اقتضاء موارد زير را انجام خواهد داد:
(الف) – بررسي و تهيه فهرست منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي با در نظر گرفتن وضعيت و درجه تنوع در جمعيتهاي موجود از جمله آنهائي كه داراي استفاده بالقوه هستند و در صورت امكان، ارزيابي تهديدهايي كه منوجه آنهاست؛
(ب) – ترغيب جمعآوري منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و اطلاعات مربوط به آن دسته از منابع ژنتيكي گياهي كه در معرض تهديد قرار دارند يا داراي استفاده بالقوه هستند؛
(ج) – در صورت اقتضاء ترغيب يا حمايت از تلاش زارعين و جوامع محلي براي مديريت و حفاظت منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي خود در مزرعه؛
(د) – ترغيب حفاظت در رويشگاه طبيعي خويشاوندان وحشي گياهان زراعي و گياهان وحشي براي توليد غذا از جمله در مناطق حفاظت شده از جمله و بويژه از طريق حمايت از تلاشهاي جوامع بومي و محلي.
(ه) – همكاري در ترغيب توسعه نظام كارآمد و پايدار حفاظت در خارج از رويشگاه طبيعي، با توجه لازم به ضرورت مستند سازي، شناسائي، احياء و ارزيابي به گونهاي مناسب و ترغيب توسعه و انتقال فناوريهاي مناسب براي اين منظور از نظر اصلاح استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
(و) – پايش قوه ناميه، درجه تنوع و پايداري ژنتيكي مجموعههاي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي.
2 – طرفهاي متعاهد در صورت اقتضاء در مورد به حد اقل رساندن يا در صورت امكان حذف تهديدهائي كه متوجه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي است، اقدام خواهند نمود.
ماده 6 – استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي
1 – طرفهاي متعاهد سياستها و اقدامات قانوني مناسب را در جهت ترغيب استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي توسعه داده و تداوم خواهند بخشيد.
2 – استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي ميتواند موارد زير را شامل شود:
(الف) – اتخاذ سياستهاي عادلانه كشاورزي كه بطور مناسب توسعه و نگهداري سيستمهاي متنوع زراعي را كه استفاده پايدار از تنوع كشاورزي و زيستي و منابع طبيعي ديگر را بهبود ميبخشد، ترغيب ميكند؛
(ب) – تقويت تحقيقاتي كه تنوع زيستي را در جهت منافع كشاورزان يا به حد اكثر رساندن تنوع داخل و بين گونهاي خاص بهبود بخشيده و حفاظت ميكند، بويژه كشاورزاني كه انواع خود را ايجاد و استفاده ميكنند و اصول اكولوژيك را در حفظ حاصلخيزي خاك و مبارزه با بيماريها، علفهاي هرز و آفات بكار ميبندند؛
(ج) – در صورت اقتضاء توسعه تلاشهاي اصلاح نباتات با مشاركت كشاورزان بويژه در كشورهاي در حال توسعه، كه توان ايجاد انواع سازگار با شرايط اجتماعي، اقتصادي و اكولوژيكي از جمله مناطق كم بازده، را تقويت ميكند؛
(د) – توسعه بنيان ژنتيكي گياهان زراعي و افزايش دامنه تنوع ژنتيكي قابل دسترس كشاورزان؛
(ه) – در صورت اقتضاء ترغيب استفاده گسترده از گياهان زراعي بومي و سازگار با محل، انواع و گونههاي كم بهره برداري شده؛
(و) – در صورت اقتضاء حمايت از استفاده گستردهتر از تنوع انواع و گونهها در مديريت مزرعهاي، حفاظت و استفاده پايدار از گياهان زراعي و ايجاد ارتباط قوي با اصلاح نباتات و توسعه كشاورزي به منظور كاهش آسيب پذيري زراعي و فرسايش ژنتيكي و ترغيب افزايش توليد غذا در جهان متناسب با توسعه پايدار؛ و
(ز) – بازنگري و در صورت اقتضاء متناسب نمودن شيوههاي بهنژادي و مقررات معرفي نوع و توزيع بذر.
ماده 7 – تعهدات ملي و همكاري بينالمللي
1 – هر طرف متعاهد در صورت اقتضاء فعاليتهاي موضوع مواد (5) و (6) را در سياستها و برنامههاي كشاورزي و توسعه روستايي خود وارد نموده و با طرفهاي متعاهد ديگر بطور مستقيم يا از طريق فائو و ساير سازمانهاي بينالمللي مربوط، در حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي همكاري خواهد نمود.
2 – همكاري بينالمللي بويژه در جهت موارد زير خواهد بود:
(الف) – ايجاد يا تقويت توانائيهاي كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر، در خصوص حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
(ب) – ارتقاء سطح فعاليتهاي بينالمللي براي ترغيب حفاظت، ارزيابي، مستند سازي، بهبود ژنتيكي، اصلاح نباتات، تكثير بذر و تسهيم، در دسترس قرار دادن و تبادل منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و اطلاعات و فنآوري مناسب آن، مطابق بخش (4)؛
(ج) – نگهداري و تقويت ترتيبات سازماني پيشبيني شده در بخش (5)؛
(د) – اجراي راهبرد مالي موضوع ماده 18.
ماده 8 – كمك فني
طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه تأمين كمك فني به طرفهاي متعاهد بويژه كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر را با هدف تسهيل اجراي اين معاهده به صورت دو جانبه يا از طريق سازمانهاي بينالمللي مربوط ارتقاء دهند.
بخش 3 – حقوق كشاورزان
ماده 9 – حقوق كشاورزان
1 – طرفهاي متعاهد تصديق مينمايند كه جوامع بومي و محلي و كشاورزان تمام مناطق دنيا بويژه در مراكز پيدايش و تنوع گياهان زراعي مشاركت فوقالعادهاي در خصوص حفاظت و توسعه منابع ژنتيكي گياهي كه اساس توليدات كشاورزي و غذائي در جهان را تشكيل ميدهند، داشته و خواهند داشت.
2 – طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه مسؤوليت شناسائي حقوق كشاورزان در رابطه با منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي، با دولتهاي متبوع آنهاست. هر طرف متعاهد بايد با توجه به نيازها و اولويتهاي خود و در صورت اقتضاء و با رعايت قوانين ملي خود براي صيانت و اشاعه حقوق كشاورزان اقداماتي از جمله موارد زير را به عمل آورند:
(الف) – صيانت از دانش سنتي مربوط به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
(ب) – حق مشاركت برابر در تسهيم منافع حاصل از بهره برداري از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛ و
(ج) – حق مشاركت در تصميم گيريها در سطح ملي در زمينه مواردي كه به حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مربوط ميشود.
3 – هيچ چيزي در اين ماده نبايد به گونهاي تفسير شود كه حقوق كشاورزان را در نگهداري، استفاده، مبادله و فروش بذر يا مواد تكثير شونده برداشت شده از مزرعه كشاورز در چارچوب قوانين ملي و در جائي كه مصداق دارد محدود نمايد.
بخش 4 – نظام چند جانبه دسترسي و تسهيم منافع
ماده 10 – نظام چند جانبه دسترسي و تسهيم منافع
1 – طرفهاي متعاهد در روابط خود با ساير كشورها، حقوق حاكميتي كشورها را بر منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي خود، از جمله اختيار تعيين چگونگي دسترسي به آن منابع توسط دولتهاي متبوع و با رعايت قوانين ملي، به رسميت ميشناسند.
2 – طرفهاي متعاهد در اعمال حقوق حاكميتي خود، موافقت ميكنند كه نظام چند جانبه مؤثر، كارآمد و شفافي را هم براي تسهيل دسترسي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و هم براي تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از بهره برداري از اين منابع بر اساس تقويت متقابل و تكميلي بوجود آورند.
ماده 11 – حيطه شمول نظام چند جانبه
1 – در پيشبرد اهداف حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و تسهيم منصفانه و عادلانه منافع حاصل از استفاده از آنها به گونهاي كه در ماده (1) ذكر شده است، نظام چند جانبه شامل آن دسته از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي خواهد شد كه در پيوست (1) بر اساس معيارهاي امنيت غذائي و وابستگي متقابل تعيين شده است.
2 – نظام چند جانبه، آنگونه كه در بند (1) مشخص شده، تمام منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي فهرست شده در پيوست (1) را كه تحت مديريت و كنترل طرفهاي متعاهد هستند و در معرض دسترسي عمومي باشد، در بر ميگيرد. به منظور دستيابي به بالاترين حد ممكن از شمول نظام چند جانبه، طرفهاي متعاهد همه دارندگان منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي فهرست شده در پيوست (1) را دعوت مينمايند كه اين منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را در نظام چند جانبه قرار دهند.
3 – طرفهاي متعاهد همچنين موافقت ميكنند كه اقدامات مناسبي را اتخاذ نمايند تا افراد حقيقي و حقوقي كه در قلمرو قضائي آنها داراي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي فهرست شده در پيوست (1) ميباشند، براي قرار دادن اينگونه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در نظام چند جانبه ترغيب شوند.
4 – ظرف مدت دو سال از تاريخ لازمالاجراء شدن اين معاهده، هيأت رئيسه روند پيشرفت قرار دادن منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي مذكور در بند (3)، در نظام چند جانبه را ارزيابي خواهند نمود. به دنبال اين ارزيابي هيأت رئيسه تصميم خواهد گرفت كه آيا دسترسي آسان به آندسته از افراد حقيقي و حقوقي موضوع بند (3) كه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را در نظام چند جانبه قرار ندادهاند ادامه يابد، يا ترتيبات ديگري كه مقتضي بنظر ميرسند اتخاذ گردد.
5 – سيستم چند جانبه، منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را كه در پيوست (1) فهرست شده و به گونهاي كه در جزء (الف) بند (1) ماده (15) پيش بيني شده در مجموعه خارج از رويشگاه طبيعي مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي گروه مشورتي تحقيقات كشاورزي بينالمللي و طبق بند (5) ماده (15) در مؤسسات بينالمللي ديگر نگهداري ميشوند نيز در بر خواهد گرفت.
ماده 12 – دسترسي آسان به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه
1 – طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه دسترسي آسان به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه به گونهاي كه در ماده (11) تعريف شده است، طبق مفاد اين معاهده خواهد بود.
2 – طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه اقدامات قانوني و ديگر ترتيبات لازم را براي فراهم نمودن اينگونه دسترسي به طرفهاي متعاهد ديگر از طريق سيستم چند جانبه اتخاذ كنند. بدين منظور، اينگونه دسترسي براي افراد حقيقي و حقوقي در قلمرو قضائي هر طرف متعاهد نيز با رعايت مفاد بند (4) ماده (11) فراهم خواهد داشت.
3 – اين دسترسي طبق شرايط زير فراهم خواهد شد:
(الف) – دسترسي فقط بمنظور استفاده و حفاظت از تحقيقات، اصلاح و آموزش براي غذا و كشاورزي فراهم خواهد شد، مشروط بر اينكه هدف مزبور شامل استفادههاي شيميايي، دارويي و ساير استفادههاي صنعتي غير غذائي / علوفهاي نشود. در خصوص گياهان زراعي چند منظوره (غذائي و غير غذائي)، اهميت آنها براي امنيت غذائي، مبناي وارد كردن آنها در نظام چند جانبه و فراهم نمودن آنها براي دسترسي آسان ميباشد؛
(ب) – دسترسي، به سرعت، بدون نياز با رديابي فردي و رايگان خواهد بود يا اگر پولي دريافت شود نبايد بيشتر از حد اقل هزينه لازم باشد؛
(ج) – همه اطلاعات شناسنامهاي موجود و با رعايت قوانين حاكم، ديگر اطلاعات توصيفي و غير محرمانه موجود مربوط، به همراه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در دسترس قرار خواهد گرفت؛
(د) – دريافت كنندگان، مدعي هيچگونه حق مالكيت معنوي يا حقوق ديگري كه موجب محدوديت دسترسي آسان ميگردد بر منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي، قسمتها يا اجزاء ژنتيكي آنها به صورتيكه از نظام چند جانبه دريافت نمودهاند نخواهند شد.
(ه) – دسترسي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در دست تهيه از جمله موادي كه توسط كشاورزان در حال ايجاد ميباشد، در طول دوره ايجاد، منوط به صلاحديد ايجاد كنندگان آن است.
(و) – دسترسي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه با حقوق مالكيت معنوي و حقوق ديگر محافظت گرديدهاند، طبق موافقتنامههاي بينالمللي ذيربط و قوانين ملي مربوط صورت خواهد گرفت.
(ز) – منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه در قالب نظام چند جانبه در دسترسي قرار داده شده و محافظت ميگردند، همچنان توسط دريافت كنندگان آن منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در نظام چند جانبه به موجب شرايط اين معاهده در دسترس قرار خواهند گرفت؛ و
(ح) – طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه دسترسي به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در شرايط رويشگاههاي اوليه، بدون لطمه زدن به ديگر مقررات به موجب اين ماده، طبق قوانين ملي يا در نبود اين قوانين، طبق استانداردهائي كه ممكن است توسط هيأت رئيسه تعيين گردد، فراهم شود.
4 – بدين منظور، طبق بندهاي (2) و (3) فوق و به موجب موافقتنامه انتقال مواد استاندارد كه توسط هيأت رئيسه تصويب خواهد شد و حاوي مقررات جزءهاي (الف)، (د) و (ز) بند (3) ماده (12) و همچنين مقررات تسهيم منافع منردج در رديف (2) جزء (د) بند (2) ماده (13) و ديگر مقررات مربوط ديگر اين معاهده و مقرراتي خواهد بود مبني بر اينكه دريافت كننده منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بايد خواستار اعمال شرايط موافقتنامه انتقال مواد استاندارد در مورد انتقال منابع ژنتيكي گياهي براي غذا به شخص يا واحد ديگر و نيز انتقالات بعدي آن منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي اعمال شود، دسترسي آسان فراهم خواهد شد.
5 – طرفهاي متعاهد وجود مهلتي را براي رسيدگي به اختلافات قراردادي ناشي از موافقتنامههاي انتقال مواد استاندارد طبق الزامات قابل الزام مربوط به صلاحيت و به موجب نظامهاي حقوقي خود، با تصديق اينكه تعهدات ناشي از موافقتنامههاي مزبور منحصرا” متوجه طرفهاي آن موافقتنامه ميباشد، تضمين خواهند نمود.
6 – طرفهاي متعاهد موافقت مينمايند كه در شرايط اضطراري ناشي از حوادث غير مترقبه، در جهت مشاركت در استقرار مجدد نظامهاي كشاورزي با همكاري دست اندركاران و امدادگران حوادث، دسترسي آسان به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مناسب را در نظام چند جانبه فراهم نمايند.
ماده 13 – تسهيم منافع در نظام چند جانبه
1 – طرفهاي متعاهد تصديق مينمايند كه دسترسي آسان به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي گنجانده شده در نظام چند جانبه، خود، منفعت عمده نظام چند جانبه محسوب ميگردد و موافقت ميكنند كه منافع حاصل از آن بايد به صورت منصفانه و عادلانه طبق مفاد اين معاهده تقسيم گردد.
2 – طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه منافع حاصل از استفاده، از جمله استفاده تجاري، از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه به صورت منصفانه و عادلانه از طريق ساز و كارهاي زير ( تبادل اطلاعات، دسترسي به فناوري و انتقال آن، ظرفيت سازي، تسهيم منافع حاصل از تجاري سازي) با در نظر گرفتن اولويت زمينههاي فعاليت برنامه دورهاي اقدام جهاني، تحت نظر هيأت رئيسه تقسيم گردد:
الف – تبادل اطلاعات:
طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه اطلاعات مربوط را كه از جمله و بويژه حاوي كالا نماها و فهرست اموال، اطلاعات فناوري، نتايج تحقيقات فني، علمي و اقتصادي – اجتماعي از جمله شناسائي، ارزيابي و بهره برداري از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه را در دسترس قرار دهند. اينگونه اطلاعات در صورتيكه محرمانه نباشند با رعايت قوانين حاكم و طبق توانائيهاي ملي در دسترس قرار خواهد گرفت. اطلاعات مزبور در دسترس تمامي طرفهاي متعاهد اين معاهده از طريق نظام اطلاعاتي موضوع ماده (17) قرار خواهد گرفت.
ب – دسترسي به فناوري و انتقال آن:
1 – طرفهاي متعاهد تعهد مينمايند كه فناوريهاي حفاظت، شناسائي، ارزيابي و استفاده از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را كه در قالب نظام چند جانبه قرار دارند مهيا نموده و يا دسترسي به آنها را فراهم نمايند. طرفهاي متعاهد با تصديق اينكه بعضي از فناوريها فقط ميتوانند از طريق مواد ژنتيكي منتقل شوند، دسترسي به اينگونه فناوريها و مواد ژنتيكي را كه در قالب نظام چند جانبه قرار دارند و انواع اصلاح شده و مواد ژنتيكي ايجاد شده با استفاده از منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي در قالب نظام چند جانبه را مطابق مفاد ماده (12) فراهم و يا تسهيل نمايند. دسترسي به اينگونه فناوريها، انواع اصلاح شده و مواد ژنتيكي با رعايت قوانين حاكم در مورد دسترسي و حقوق مالكيت و طبق توانائيهاي ملي صورت خواهد گرفت.
2 – دسترسي به فناوري و انتقال آن به كشورها بويژه به كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر از طريق مجموعه تمهيداتي نظير تأسيس و نگهداري و مشاركت در گروههائي با موضوع فعاليت محصول گياهي بمنظور همه گونه مشاركت براي تحقيق و توسعه استفاده از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي و فعاليتهاي مشترك تجاري مربوط به مواد دريافت شده، توسعه نيروي انساني و دسترسي مؤثر به تجهيزات تحقيقاتي صورت خواهد گرفت.
3 – دسترسي و انتقال فناوري موضوع رديفهاي (1) و (2) فوق از جمله فناوريهائي كه با حقوق مالكيت معنوي حمايت ميشوند به كشورهاي در حال توسعه كه طرف متعاهد اين كنوانسيون هستند بويژه كشورهاي كمتر توسعه يافته و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر با شرايط منصفانه و كاملا” مطلوب فراهم و يا تسهيل خواهد شد، بويژه در مورد فناوريهاي مورد استفاده براي حفاظت و همچنين فناوريهاي سودمند براي كشاورزان در كشورهاي در حال توسعه به خصوص كشورهاي كمتر توسعه يافته و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر از جمله با شرايط اعطائي ممتاز و ترجيحي و مورد توافق متقابل، از جمله و بويژه از طريق مشاركت در تحقيقات و توسعه در قالب نظام چند جانبه. اينگونه دسترسي و انتقال در شرايطي صورت خواهد گرفت كه با شناسائي و منطبق بر حمايت كافي و مؤثر از حقوق مالكيت معنوي باشد.
ج – ظرفيت سازي:
با توجه به نيازهاي كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر، كه از طريق اولويتي كه آنها براي ظرفيت سازي در منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در طرحها و برنامههاي خود در نظر ميگيرند، بيان ميشود، در صورتيكه منابع ژنتيكي گياهي ياد شده براي غذا و كشاورزي مشمول نظام چند جانبه باشد، طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه موارد زير را در اولويت قرار بدهند:
1 – ايجاد و يا تقويت برنامههائي براي آموزش علمي و فني حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي؛
2 – ايجاد و تقويت تأسيساتي براي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بويژه در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر؛ و
3 – انجام تحقيقات علمي ترجيحا” و در جائي كه ممكي باشد، در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر، با همكاري مؤسسات اين كشورها و توسعه ظرفيت براي انجام اينگونه تحقيقات در زمينههاي مورد نياز.
د – تسهيم منافع مالي و ديگر منافع تجاري سازي:
1 – طرفهاي متعاهد موافقت مينمايند در قالب نظام چند جانبه با دخيل كردن بخشهاي خصوصي و دولتي در فعاليتهاي مشخص شده در اين ماده از طريق اشتراك مساعي و همكاري از جمله با بخش خصوصي كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر در تحقيق و توسعه فناوري، اقداماتي را بمنظور دستيابي تسهيم منافع ناشي از تجاري سازي اتخاذ نمايند.
2 – طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه موافقتنامه انتقال مواد استاندارد موضوع بند (4) ماده (12) شامل اين الزام باشد كه دريافت كنندهاي كه محصولي را تجاري ميكند كه از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بوده و در بردارنده موادي است كه از طريق نظام چند جانبه به آن دسترسي يافته، سهم عادلانهاي از منافع حاصل از تجاري سازي آن محصول را به ساز و كار موضوع جزء (و) بند (3) ماده (19) بپردازد، مگر اينكه محصول مزبور بدون محدوديت براي تحقيق و اصلاح بيشتر در دسترس ديگران باشد، كه در اينصورت دريافت كنندهاي كه تجاري سازي ميكند براي پرداخت چنين سهمي ترغيب خواهد شد.
هيأت رئيسه در اولين جلسه خود ميزان، شكل و شيوه پرداخت را در راستاي عرف تجاري تعيين خواهد نمود. هيأت رئيسه ميتواند تصميم بگيرد براي طبقات مختلف دريافت كنندگان كه فرآوردههاي مزبور را تجاري سازي ميكنند سطوح متفاوت پرداخت مقرر نمايد. همچنين ميتواند در مورد ضرورت معاف نمودن كشاورزان خرده پاي كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر از پرداختهاي مزبور تصميم بگيرد. هيأت رئيسه ميتواند هر ازگاهي در راستاي دستيابي به تسهيم عادلانه منافع، سطوح پرداخت را مورد بازبيني و تجديد نظر قرار دهد و ظرف يك دوره پنج ساله از لازمالاجراء شدن اين معاهده لزوم پرداخت اجباري مقرر در موافقتنامه انتقال مواد استاندارد را نيز در مواردي كه محصولات تجاري شده مزبور بدون محدوديت براي تحقيق و اصلاح بيشتر در دسترس ديگران قرار ميگيرد ارزيابي نمايد.
3 – طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند كه منافع حاصل از استفاده از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه به موجب نظام چند جانبه تقسيم ميشود، بايد ابتدا بصورت مستقيم و غير مستقيم بسوي كشاورزان تمام كشورها بويژه در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر كه به حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي ميپردازند، جريان يابد.
4 – هيأت رئيسه در اولين اجلاس خود، سياست و معيارهاي مربوط به كمكهاي ويژه به موجب راهبرد مالي توافق شده مقرر در ماده (18) براي حفاظت منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر كه مشاركت آنها در تنوع منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در نظام چند جانبه قابل توجه بوده و يا نيازهاي خاصي دارند، بررسي خواهد كرد.
5 – طرفهاي متعاهد تصديق ميكنند كه توانائي اجراي كامل «برنامه اقدام جهاني» بويژه در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر به ميزان زيادي به اجراي مؤثر اين ماده و راهبرد مالي مقرر ماده (18) بستگي خواهد داشت.
6 – طرفهاي متعاهد ترتيبات راهبردي مشاركت داوطلبانه در تسهيم منافع را بررسي خواهند كرد تا صنايع فرآوري غذائي كه از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي سود ميبرند در نظام چند جانبه، مشاركت مالي نمايند.
بخش 5 – اجزاء حمايت كننده
ماده 14 – برنامه اقدام جهاني
طرفهاي متعاهد با تصديق اهميت برنامه دورهاي اقدام جهاني براي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در اين معاهده، بايد اجراي مؤثر آنرا از جمله از طريق اقدامات ملي و در صورت اقتضاء از طريق همكاريهاي بينالمللي به منظور ايجاد چارچوب متناسب از جمله و بويژه براي ظرفيت سازي، انتقال فناوري و تبادل اطلاعات، با در نظر گرفتن مفاد ماده (13) ترغيب نمايند.
ماده 15 – مجموعههاي خارج از رويشگاهي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي گروه مشورتي تحقيقات كشاورزي بينالمللي و ديگر مؤسسات بينالمللي نگهداري ميشوند
1 – طرفهاي متعاهد اهميت مجموعههاي خارج از رويشگاهي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي گروه مشورتي تحقيقات كشاورزي بينالمللي به صورت اماني نگهداري ميشوند را براي اين معاهده مورد تصديق قرار ميدهند. طرفهاي متعاهد از مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي ميخواهند كه موافقتنامههايي را با هيأت رئيسه در رابطه با مجموعههاي خارج از رويشگاهي مزبور طبق قيود و شرايط زير منعقد نمايند:
(الف) – منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه در پيوست (1) اين معاهده فهرست شده و توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي نگهداري ميشوند بايد طبق مقررات مندرج در بخش (4) اين معاهده در دسترس قرار گيرند.
(ب) – منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي به غير از آنچه كه در پيوست (1) اين معاهده آمده است و قبل از اجراي اين معاهده جمع آوري شده و توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي به طور اماني نگهداري ميشود بايد طبق مفاد موافقتنامه انتقال مواد استاندارد كه به موجب موافقتنامههاي بين مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي و فائو در حال استفاده هستند در دسترس قرار گيرند. موافقتنامه انتقال مواد استاندارد بايد توسط هيأت رئيسه با مشورت مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي طبق مفاد مربوط اين معاهده بويژه مواد (12) و (13) و به موجب شرايط زير حد اكثر نشست اجلاس عادي دوم آن مورد بازبيني قرار گيرد:
(1) – مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي بايد طبق برنامهاي كه هيأت رئيسه مقرر مينمايد به صورت دورهاي هيأت رئيسه را از موافقتنامههاي انتقال مواد استاندارد منعقد شده مطلع سازند.
(2) – نمونههايي از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بنا به تقاضا و بدون نياز به موافقتنامه انتقال مواد استاندارد بايد در اختيار طرفهاي متعاهدي كه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي از سرزمين آنها در شرايط رويشگاههاي طبيعي جمع آوري شده، قرار گيرد.
(3) – منافع حاصل به موجب موافقتنامه انتقال مواد استاندارد فوق كه به ساز و كار مذكور در جزء (و) بند (3) ماده (19) واريز ميگردد، بايد بويژه در حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي مورد نظر و بخصوص در برنامههاي ملي و منطقهاي در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر بويژه در مراكز تنوع و كشورهاي كمتر توسعه يافته مصرف شود. و
(4) – مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي بايد در حد توان خود اقداماتي را اتخاذ كنند تا شرايط موافقتنامههاي انتقال مواد استاندارد بطور مؤثر رعايت گردد و در اسرع وقت هيأت رئيسه را در جريان موارد عدم رعايت آن قرار دهند.
(ج) – مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي صلاحيت هيأت رئيسه را در ارائه سياستهاي هدايت كننده در خصوص مجموعههاي خارج از رويشگاهي نگهداري شده توسط آنان با رعايت مفاد اين معاهده مورد شناسائي قرار خواهند داد.
(د) – تجهيزات علمي و فني كه مجموعههاي خارج از رويشگاه طبيعي در آن نگهداري ميشوند به منظور نگهداري و مديريت اين مجموعهها مطابق استانداردهاي پذيرفته شده بينالمللي بويژه استانداردهاي بانك ژن كه توسط كميسيون منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي فائو مورد تأييد قرار گرفته است، همچنان در اختيار مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي باقي خواهند ماند.
(ه) – دبير، بنا بر تقاضاي يكي از مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي تلاش خواهد نمود تا پشتيباني فني مناسب را فراهم نمايد.
(و) – دبير، در هر زماني حق دسترسي به تأسيسات و همچنين حق بازرسي تمام فعاليتهاي انجام شده در آنها را كه مستقيما” به حفاظت و تبادل مواد موضوع اين ماده مربوط ميشود، خواهد داشت.
(ز) – در صورت تهديد يا جلوگيري از نگهداري منظم اين مجموعههاي خارج از رويشگاهي حفاظت شده به وسيله مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي توسط هر عاملي، از جمله وضعيت اضطراري، دبير با موافقت كشور ميزبان به تخليه يا انتقال آنها تا حد امكان كمك خواهد نمود.
2 – طرفهاي متعاهد موافقت ميكنند منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در پيوست (1) اين معاهده را در قالب نظام چند جانبه در دسترس مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي گروه مشورتي تحقيقات بينالمللي كشاورزي كه با هيأت رئيسه طبق اين معاهده موافقتنامههائي را امضاء كردهاند قرار دهند. مراكز مزبور در فهرستي كه توسط دبير نگهداري شده بنا به تقاضا در اختيار طرفهاي متعاهد قرار ميگيرد، اضافه خواهد شد.
3 – موادي غير از مواد فهرست شده در پيوست (1) كه توسط مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي دريافت و نگهداري ميشود پس از لازمالاجراء شدن اين معاهده بر اساس شرايط مورد توافق مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي دريافت كننده مواد و كشور مبدأ اين منابع يا كشوري كه آنها را طبق كنوانسيون تنوع زيستي يا قوانين حاكم ديگر بدست آورده است، در دسترس قرار خواهند گرفت.
4 – طرفهاي متعاهد ترغيب ميشوند تا دسترسي مراكز تحقيقات كشاورزي بينالمللي را كه با هيأت رئيسه موافقتنامههائي را امضاء نمودهاند، بر اساس شرايط توافق شده به آن دسته از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي كه در پيوست (1) ذكر نشدهاند، ولي براي فعاليتها و برنامههاي مراكز مزبور مهم ميباشند، فراهم نمايند.
5 – هيأت رئيسه همچنين مساعي خود را در جهت انعقاد موافقتنامههائي براي مقاصد مذكور در اين ماده با ديگر مؤسسات بينالمللي مربوط بكار خواهد بست.
ماده 16 – شبكههاي بينالمللي منابع ژنتيكي گياهي
1 – همكاريهاي موجود در شبكههاي بينالمللي منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بر اساس ترتيبات فعلي و طبق شرايط اين معاهده ترغيب يا توسعه داده خواهد شد تا حد اكثر پوشش ممكن منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي بدست آيد.
2 – طرفهاي متعاهد بطور مقتضي تمام مؤسسات مربوط از جمله مؤسسات دولتي، خصوصي، غير دولتي، تحقيقاتي، اصلاح و ديگر مؤسسات را براي مشاركت در شبكههاي بينالمللي ترغيب خواهند نمود.
ماده 17 – نظام جهاني اطلاعات مربوط به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي
1 – طرفهاي متعاهد براي ايجاد و تقويت نظام جهاني اطلاعات بر اساس نظامهاي اطلاعاتي موجود به منظور تسهيل مبادله اطلاعات در زمينه موضوعات علمي، فني و زيست محيطي مربوط به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي همكاري خواهند نمود. به اين اميد كه اينگونه مبادله اطلاعات به تسهيم منافع از طريق قرار دادن اطلاعات راجع به منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي در دسترس تمامي طرفهاي متعاهد، كمك خواهد نمود. در ايجاد نظام جهاني اطلاعات از همكاري «ساز و كار تبادل» كنوانسيون تنوع زيستي نيز استفاده خواهد شد.
2 – در صورت اعلام طرفهاي متعاهد، در مورد خطراتي كه حفاظت مؤثر منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را تهديد ميكند در جهت حفاظت از مواد، پيش آگاهي داده خواهد شد.
3 – طرفهاي متعاهد با كميسيون منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي فائو در ارزيابي دورهاي آن از وضعيت جهاني منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي همكاري خواهند نمود تا برنامه دورهاي اقدام جهاني موضوع ماده (14) به روز گردد.
بخش 6 – مقررات مالي
ماده 18 – منابع مالي
1 – طرفهاي متعاهد متعهد ميشوند كه راهبرد مالي را براي اجراي اين معاهده طبق مفاد اين ماده بكار گيرند.
2 – اهداف راهبرد مالي شامل ارتقاء دسترسي، شفافيت، كارآئي و مؤثر بودن تأمين منابع مالي بمنظور اجراي فعاليتهاي موضوع اين معاهده خواهد بود.
3 – به منظور سوق دادن اعتبارات مالي براي فعاليتها، طرحها و برنامههاي اولويت دار، بويژه در كشورهاي درحال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر، و با مد نظر قرار دادن «برنامه اقدام جهاني»، هيأت رئيسه در فواصل زماني مشخص، ميزان اعتبار مالي لازم را تعيين خواهد نمود.
4 – به موجب راهبرد مالي:
(الف) – طرفهاي متعاهد اقدامات لازم و مقتضي را در چهارچوب هيأتهاي رئيسه نهادها، صندوقها و ساز و كارهاي بينالمللي به عمل خواهند آورد تا از اولويت دادن و توجه كافي به تخصيص مؤثر منابع قابل پيش بيني و توافق شده براي اجراي طرحها و برنامههاي موضوع اين معاهده اطمينان حاصل نمايند.
(ب) – انجام مؤثر تعهدات موضوع اين معاهده توسط طرفهاي متعاهدي كه از كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر هستند به ميزان تخصيص مؤثر منابع موضوع اين ماده، بويژه توسط كشورهاي توسعه يافته بستگي خواهد داشت. طرفهاي متعاهدي كه از كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر هستند به طرحها و برنامههاي خود براي ظرفيت سازي در زمينه منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي اولويت كافي خواهند داد.
(ج) – طرفهاي متعاهدي كه از كشورهاي توسعه يافته هستند نيز منابع مالي براي اجراي اين معاهده را فراهم خواهند نمود و كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر نيز از راههاي دوجانبه، چند جانبه و منطقهاي خود را از منابع مزبور بهرهمند خواهند كرد. اينگونه راهها شامل ساز و كار موضوع جزء (و) بند (3) ماده (19) خواهد بود.
(د) – هر طرف متعاهد موافقت مينمايد كه منابع مالي براي فعاليتهاي ملي براي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي را در حد منابع مالي توانائيهاي ملي خود به عهده گرفته و فراهم كند. منابع مالي فراهم شده نبايستي براي منظورهائي كه در نهايت مغاير با اين معاهده ميباشد بويژه در زمينههاي مرتبط با تجارت بينالمللي محصولات، استفاده گردد.
(ه) – طرفهاي متعاهد موافقت مينمايند كه منافع حاصل از جزء (د) بند (2) ماده (13) بخشي از راهبرد مالي باشد.
(و) – مشاركتهاي داوطلبانه نيز ميتواند توسط طرفهاي متعاهد، بخش خصوصي (با توجه به ماده 13) سازمانهاي غير دولتي و منابع ديگر فراهم گردد. طرفهاي متعاهد موافقت مينمايند كه هيأت رئيسه ويژگيهاي راهبرد ترغيب چنين مشاركتهائي را بررسي نمايد.
5 – طرفهاي متعاهد موافقت مينمايند كه اولويت به اجراي طرحها و برنامههاي توافق شده براي كشاورزان كشورهاي در حال توسعه بويژه در كشورهاي كمتر توسعه يافته و در كشورهاي با اقتصاد در حال گذري كه از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي محافظت يا استفاده پايدار ميكنند، داده شود.
بخش 7 – مقررات اجرائي
ماده 19 – هيأت رئيسه
1 – بدين وسيله هيأت رئيسه متشكل از تمامي طرفهاي متعاهد تشكيل ميگردد.
2 – تمام تصميمات هيأت رئيسه با اتفاق نظر اتخاذ خواهد شد، مگر در مواردي كه با اتفاق نظر تصميم گرفته شود كه به روش ديگر عمل شود، به استثناي موارد مربوط به مواد (23) و (24) كه هميشه اتفاق نظر ضروري خواهد بود.
3 – وظائف هيأت رئيسه، ترغيب اجراي كامل اين معاهده با در نظر داشتن اهداف آن و بويژه موارد زير خواهد بود:
(الف) – تهيه رهنمود و دستورالعمل سياستگذاري براي نظارت و بكارگيري توصيههاي لازم براي اجراي اين معاهده و بويژه عملي شدن نظام چند جانبه.
(ب) – تصويب طرحها و برنامههائي براي اجراي اين معاهده.
(ج) – تصويب راهبرد مالي براي اجراي اين معاهده در اولين جلسه خود و بازنگري آن در فواصل زماني مشخص طبق مفاد ماده (18).
(د) – تصويب بودجه اين معاهده.
(ه) – بررسي و ايجاد نهادهاي فرعي لازم و تصويب مأموريتها و تركيب آنها در صورت وجود اعتبارات مالي لازم.
(و) – در صورت لزوم ايجاد يك ساز و كار مناسب مانند حساب اماني براي دريافت و استفاده از منابع مالي كه به منظور اجراي اين معاهده تأمين ميگردد.
(ز) – ايجاد و حفظ همكاري با اركان ساير سازمانهاي بينالمللي و معاهدات ذيربط ديگر، از جمله و بويژه كنفرانس اعضاي كنوانسيون تنوع زيستي در ارتباط با موضوعات مشمول اين معاهده از جمله مشاركت آنان در راهبرد مالي.
(ح) – در صورت لزوم بررسي و تصويب اصلاحيههاي اين معاهده طبق مفاد ماده (23).
(ط) – در صورت لزوم بررسي و تصويب اصلاحيههاي پيوستهاي اين معاهده طبق مفاد ماده (24).
(ي) – بررسي شيوههاي راهبرد تشويق مشاركتهاي داوطلبانه بويژه در ارتباط با مواد (13) و (18).
(ك) – انجام وظايف ديگري كه ممكن است براي نيل به اهداف اين معاهده ضروري باشد.
(ل) – توجه به تصميمات مرتبط كنفرانس اعضاء كنوانسيون تنوع زيستي و اركان ساير سازمانهاي بينالمللي و معاهدات ذيربط.
(م) – در صورت اقتضاء مطلع نمودن كنفرانس اعضاي كنوانسيون تنوع زيستي و اركان ساير سازمانهاي بينالمللي و معاهدات ذيربط از موضوعات مربوط به اجراي اين معاهده؛ و
(ن) – تأييد شرايط موافقتنامههاي با مراكز تحقيقات كشاورزي و بينالمللي و ديگر مؤسسات بينالمللي به موجب ماده (15) و تجديد نظر و اصلاح موافقتنامه انتقال مواد استاندارد موضوع ماده (15).
4 – هر طرف متعاهد با رعايت بند (6) ماده (19) يك رأي دارد و ميتواند در جلسات هيأت رئيسه با يك نماينده كه او نيز ميتواند يك جانشين، مشاوران و كارشناساني به همراه داشته باشد شركت كند. جانشينها، كارشناسان و مشاوران ميتوانند در جلسات هيأت رئيسه شركت كنند ولي نميتوانند رأي بدهند مگر در مواردي كه بطور مقتضي اجازه داشته باشند كه بجاي نماينده عمل نمايند.
5 – سازمان ملل متحد، آژانسهاي تخصصي آن و آژانس بينالمللي انرژي اتمي و نيز هر كشوري كه طرف متعاهد اين معاهده نيست، ميتوانند به عنوان ناظر در جلسات هيأت رئيسه شركت نمايند. هر نهاد يا آژانس ديگري اعم از دولتي يا غير دولتي كه در زمينههاي حفاظت و استفاده پايدار از منابع ژنتيكي گياهي براي غذا و كشاورزي صاحب صلاحيت باشد و تمايل خود را به شركت در جلسات هيأت رئيسه به عنوان ناظر به دبير اعلام كرده باشد ميتواند پذيرفته شود مگر اينكه يك سوم طرفهاي متعاهد حاضر، اعتراض نمايند. پذيرش و شركت ناظرين تابع آئين نامه مصوب هيأت رئيسه خواهد بود.
6 – هر سازمان عضو فائو كه طرف متعاهد اين معاهده باشد و كشورهاي عضو آن سازمان كه طرف متعاهد اين معاهده هستند طبق اساسنامه و مقررات عمومي فائو (با جرح و تعديل لازم) حق عضويت خود را اعمال و به تعهدات عضويت خود عمل خواهند نمود.
7 – هيأت رئيسه در صورت لزوم آئين نامه داخلي و قواعد مالي خود را كه مغاير با اين معاهده نخواهد بود، تصويب و اصلاح خواهد نمود.
8 – حضور نمايندگان اكثريت طرفهاي متعاهد براي رسمي شدن هر جلسه هيأت رئيسه ضروري است.
9 – هيأت رئيسه حد اقل هر دو سال يكبار جلسات عادي تشكيل خواهد داد. اين جلسات حتيالامكان بلافاصله پس از جلسات عادي كميسيون منابع ژنتيكي براي غذا و كشاورزي برگزار خواهد شد.
10 – در صورتيكه هيأت رئيسه تشكيل جلسات ويژهاي را در زمانهاي ديگري ضروري تشخيص دهد، يا هر طرف متعاهد تشكيل آنرا بطور كتبي تقاضا كند و يك سوم طرفهاي متعاهد از درخواست مزبور حمايت كنند، جلسات ويژه هيأت رئيسه تشكيل خواهد شد.
11 – هيأت رئيسه، رئيس و معاونين رئيس خود را (كه جمعا” به آنها «دفتر» اطلاق ميگردد) مطابق آئين نامه خود انتخاب خواهد نمود.
ماده 20 – دبير
1 – دبير هيأت رئيسه توسط مديركل فائو و با تأييد هيأت رئيسه منصوب ميگردد. دبير از كمك كاركنان لازم استفاده خواهد نمود.
2 – دبير وظايف زير را انجام خواهد داد:
(الف) – ترتيب برگزاري و ارائه حمايت اداري براي جلسات هيأت رئيسه و نهادهاي فرعي كه ممكن است بوجود آيند؛
(ب) – كمك به هيأت رئيسه در انجام وظايف خود از جمله انجام وظايف ويژهاي كه ممكن است توسط هيأت رئيسه به عهده او گذاشته شود؛
(ج) – گزارش فعاليتهاي خود به هيأت رئيسه.
3 – دبير تمام طرفهاي متعاهد و مديركل فائو را از موارد زير آگاه خواهد نمود:
(الف) – تصميمات هيأت رئيسه ظرف شصت روز پس از تصويب؛
(ب) – اطلاعات دريافتي از طرفهاي متعاهد طبق مفاد اين معاهده.
4 – دبير مدارك لازم براي جلسات هيأت رئيسه را به شش زبان سازمان ملل متحد تهيه خواهد نمود.
5 – دبير با اركان سازمانها و معاهدات ديگر از جمله و بويژه دبير خانه كنوانسيون تنوع زيستي در رسيدن به اهداف اين معاهده همكاري خواهد نمود.
ماده 21 – رعايت مفاد
هيأت رئيسه در اولين اجلاس خود، تشريفات مؤثر و معاضدت آميز و ساز و كارهاي اجرائي را براي ترغيب رعايت مفاد اين معاهده و برخورد با موضوع عدم رعايت بررسي و تصويب خواهد نمود. اين تشريفات و ساز و كارها شامل نظارت، ارائه كمك و مشاوره از جمله كمكها و مشاورههاي حقوقي (در صورت لزوم)، بويژه به كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر خواهد بود.
ماده 22 – حل اختلافات
1 – در صورت بروز اختلاف بين طرفهاي متعاهد در خصوص تفسير يا اجراي اين معاهده، طرفهاي ذيربط از طريق مذاكره راه حلها را جستجو خواهند نمود.
2 – اگر طرفهاي اختلاف نتوانند از طريق مذاكره به توافق برسند، ميتوانند بطور مشترك خواستار مساعي جميله يا ميانجيگري طرف ثالث شوند.
3 – هر طرف متعاهد هنگام تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق به اين معاهده يا هر زمان ديگري بعد از آن، ميتواند بطور كتبي به امين اسناد اعلام كند كه در مورد اختلافي كه طبق بند (1) يا (2) ماده (22) حل نشده، يك يا هر دو راه حل اختلاف زير را به اجبار ميپذيرد:
(الف) – داوري طبق تشريفات مندرج در بخش (1) پيوست (2) اين معاهده؛
(ب) – ارجاع اختلاف به ديوان بينالمللي دادگستري.
4 – اگر طرفهاي اختلاف طبق بند (3) فوق، تشريفات مذكور يا هيچ تشريفاتي را نپذيرفته باشند، اختلاف طبق بخش (2) پيوست (2) اين معاهده به مصالحه ارجاع خواهد شد، مگر اينكه طرفها به گونه ديگري توافق نمايند.
ماده 23 – اصلاحات اين معاهده
1 – اصلاحات اين معاهده ميتواند از سوي هر طرف متعاهدي پيشناهد شود.
2 – اصلاحات اين معاهده در جلسه هيأت رئيسه تصويب خواهد شد. متن هر اصلاحيه پيشنهادي توسط دبير حد اقل شش ماه قبل از اجلاسي كه قرار است پيشنهاد مذكور در آن تصويب شود به طرفهاي متعاهد ارسال خواهد شد.
3 – تمام اصلاحات اين معاهده فقط از طريق اتفاق نظر طرفهاي متعاهد حاضر در جلسه هيأت رئيسه انجام شود.
4 – هر اصلاحيه تصويب شده توسط هيأت رئيسه براي طرفهاي متعاهدي كه آنرا تنفيذ، پذيرش يا تصويب نمودهاند در نودمين روز پس از توديع سند تنفيذ، پذيرش يا تصويب دو سوم طرفهاي متعاهد لازمالاجراء خواهد شد. پس از آن، اصلاحيه براي هر طرف متعاهد ديگر در نودمين روز پس از اينكه طرف متعاهد مذكور سند تنفيذ، پذيرش يا تصويب خود را توديع نمايد، لازمالاجراء خواهد شد.
5 – از تظر اين ماده، سند توديع شده توسط سازمان عضو فائو، سندي اضافه بر اسنادي كه توسط كشورهاي عضو آن سازمان توديع شده است، محسوب نميگردد.
ماده 24 – پيوستها
1 – پيوستهاي اين معاهده جزء لاينفك اين معاهده محسوب ميگردد و هرگونه ارجاع به اين معاهده همزمان ارجاع به هر پيوست آن نيز ميباشد.
2 – مفاد ماده (23) در مورد اصلاحات اين معاهده، در مورد اصلاح پيوستها نيز اعمال خواهد شد.
ماده 25 – امضاء
اين معاهده از تاريخ سوم نوامبر 2001 (1380/8/12) تا چهارم نوامبر 2002 (1381/8/13) در مقر فائو براي امضاء تمامي اعضاء فائو و هر كشوري كه عضو فائو نباشد ولي عضو سازمان ملل متحد يا يكي از آژانسهاي تخصصي يا آژانس بينالمللي انرژي اتمي باشد، مفتوح خواهد بود.
ماده 26 – تنفيذ، پذيرش يا تصويب
اين معاهده منوط به تنفيذ، پذيرش يا تصويب اعضاء و غير اعضاء فائو موضوع ماده (25) ميباشد. اسناد تنفيذ، پذيرش يا تصويب نزد امين اسناد توديع خواهد شد.
ماده 27 – الحاق
اين معاهده از تاريخي كه در آن براي امضاء بسته ميباشد، براي الحاق تمام اعضاء فائو و كشورهاي غير عضو فائو كه عضو سازمان ملل متحد، يا يكي از آژانسهاي تخصصي آن يا آژانس بينالمللي انرژي اتمي باشند مفتوح خواهد بود. اسناد الحاق نزد امين اسناد توديع خواهد شد.
ماده 28 – لازمالاجراء شدن
1 – اين معاهده با رعايت مفاد بند (2) ماده (29) در نودمين روز پس از توديع چهلمين سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق به شرطي كه حد اقل بيست سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق توسط اعضاي فائو توديع شده باشد لازمالاجراء خواهد شد.
2 – اين معاهده براي هر عضو فائو و هر كشور غير عضو فائو كه عضو سازمان ملل متحد يا يكي از آژانسهاي تخصصي آن يا آژانس بينالمللي انرژي اتمي باشد و اين معاهده را پس از توديع چهلمين سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق طبق بند (1) تنفيذ كرده، پذيرفته، تصويب نموده و يا به آن ملحق شود، در نودمين روز پس از توديع سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق آن، لازمالاجراء خواهد شد.
ماده 29 – سازمانهاي عضو فائو
1 – تا زماني كه يك سازمان عضو فائو سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق به اين معاهده را توديع ميكند، آن سازمان عضو طبق بند (7) ماده (2) اساسنامه فائو هرگونه تغيير در توديع صلاحيت خود نسبت به اعلاميه صلاحيت توديع شده خود بموجب بند (5) ماده (2) اساسنامه فائو را كه ممكن است به دنبال پذيرش اين معاهده ضروري باشد، اطلاع خواهد داد. هر طرف متعاهد اين معاهده ميتواند در هر زمان از يك سازمان عضو فائو كه طرف متعاهد اين معاهده شده است، بخواهد تا اطلاعات لازم را در خصوص موضوع خاصي از اين معاهده كه مسؤول اجراي آن شده است، همانگونه كه براي كشورهاي عضو آن سازمان عضو فراهم ميكند، براي آن نيز فراهم نمايد. سازمان عضو اين اطلاعات را ظرف مدت معقولي ارائه خواهد نمود.
2 – اسناد تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق يا خروج از عضويت توديع شده توسط يك سازمان عضو فائو به عنوان سندي اضافه بر اسناد توديع شده توسط كشورهاي عضو آن سازمان محسوب نخواهد شد.
ماده 30 – حق شرط
هيچگونه حق شرطي را براي اين معاهده نميتوان در نظر گرفت.
ماده 31 – غير عضوها
طرفهاي متعاهد هر عضو فائو يا كشورهاي ديگري را كه طرف متعاهد اين معاهده نميباشند، تشويق خواهند نمود تا اين معاهده را بپذيرند.
ماده 32 – انصراف از عضويت
1 – هر طرف متعاهد ميتواند در هر زماني بعد از دو سال از تاريخي كه اين معاهده براي آن لازمالاجراء شده است، امين اسناد را بطور كتبي از انصراف از عضويت در اين معاهده مطلع سازد. امين اسناد بلافاصله مراتب را به كليه طرفهاي متعاهد اطلاع خواهد داد.
2 – انصراف از عضويت يك سال پس از تاريخ دريافت اطلاعيه نافذ خواهد شد.
ماده 33 – انقضاء
1 – اين معاهده چنانچه و زماني كه به واسطه انصراف از عضويت در آن، تعداد طرفهاي متعاهد آن به كمتر از چهل برسد خود به خود منقضي ميگردد، مگر آنكه طرفهاي متعاهد باقيمانده به اتفاق به گونه ديگري تصميم بگيرند.
2 – زماني كه تعداد طرفهاي متعاهد به كمتر از چهل كاهش يابد، امين اسناد كليه طرفهاي متعاهد باقيمانده را آگاه خواهد ساخت.
3 – در صورت انقضاء اين معاهده، مالكيت سرمايههاي آن تابع قواعد مالي خواهد بود كه هيأت رئيسه تصويب خواهد كرد.
ماده 34 – امين اسناد
مديركل فائو امين اسناد اين معاهده خواهد بود.
ماده 35 – متون معتبر
متون عربي، چيني، انگليسي، فرانسوي، روسي و اسپانيائي اين معاهده بطور يكسان معتبر ميباشند.
پيوست (1)
فهرست گياهان زراعي تحت پوشش نظام چند جانبه
گياهان غذائي
گياه جنس ملاحضات
ميوه نان Artocarpus فقط ميوه نان
مارچوبه Asparagus
يولاف Avena
چغندر Beta
مجموعه براسيكا Brassica et al شامل جنسهاي
(كلزا و كلمها) Genera included are : Brassica, Armoracia
Barbarea, Camelina, Crambe, Diplotaxis
Eruca, Isatis, Lepidium, Raphanobrassica
Raphanus, Rorippa and Sinapis, This
comprises oilseed and Vegatable crops such
as cabbage, apessed, mustard, cress, rocket
radish, and turnip, The species lepidum
meyenii (maca) is excluded
نخود كبوتري Caianus
نخود Cicer
مركبات Citrus Genera Poncirus and Fortunella are
included as root stock
كاكائو Cocos
آرويدهاي مهم Colocasia Major aroids include taro, cocoyam
Xanthosoma dasheen and tannia
هويج Daucus
يام Dioscorea
ارزن انگشتي Elusine
توت فرنگي Fragaria
آفتابگردان Helianthus
جو Hordeum
سيب زميني شيرين Ipomoea
گاودانه Lathyrus
عدس Lens
سيب Malus
كاساوا Manihot Manihot esculenta only
موز musa Except Musa textilis
برنج Oryza
ارزن مرواريدي Pennisetum
لوبيا Phaseolus Except Phaseolus Polyanthus
نخود فرنگي Pisum
چاودار Secale
سيب زميني Solanum Section tuberosa incloded, except
Solanum phureja
بادنجان Solanum Section melonjena included
سورگوم Sorghum
تريتيكاله Triticosecale
گندم Triticum et al Including Agropyron, Elymus and Secale
باقلا/ماشك Vicia
گروه چشم بلبلي Vigna
ذرت Zea Excluding Zea perennis, Zea diploperennis
and Zea Iuxurians
گياهان علوفهاي
گياهان علوفهاي لگومينور
جنس گونه
Astragalus Chinensis, cicer, arenarius
Canavalia Ensiformis
Coronilla Varia
Hedysarum Coronarium
Lathyrus Cicera, ciliolatus, hirsutus, ochrus, odoratus, sativus
Lespedeza Cuneata, striata, stipulacea
Lotus Corniculatus, subbiflorus, uliginosus
Lupinus Albus, angustifolius, Iuteus
Medicago Arborea, falcata, sativa, scutellata, rigidula, truncatula
Melilotus Albus, officinalis
Onobrychis Viciifolia
Ornithopus Sativus
Prosopis Affinis, alba, chilensis, nigra, pallida
Pueraria Phaseoloides
Trifolium Alexandrinum, alpestre, ambiguum, angustifolium, arvense
agrocicrum, hybridum, incarnatum, pratense, repens, resupinatum
rueppellianum, semipilosum, subterraneum, vesiculosum
گياهان علوفهاي گرامينه
جنس گونه
An_dropogon Gayanus
Agropyron Cristatum, desertorum
Agrostis Stolonifera, tenuis
Alopecurus Paratensis
Arrhenatherum Elatius
Dactylis Glomerata
Festuca Arundinacea, gigantea, heterophylla, ovina, pratensis, rubara
Lolium Hybridum, multiflorim, perenne, rigidum, temulentum
Phalaris Aguatica, arundinacea
Phleum Pratense
Poa Alpina, annua, pratensis
Tripsacum Iaxum
گياهان علوفهاي ديگر
جنس گونه
Atriplex Halimus, nummularia
Salsola Vermiculata
پيوست (2)
بخش 1 – داوري
ماده 1 – طرف مدعي، دبير را از اينكه طرفهاي اختلاف، آنرا به موجب ماده (22) به داوري ارجاع ميكنند آگاه خواهد ساخت. در اطلاعيه بايد موضوع مورد داوري ذكر شده و بخصوص موادي از معاهده كه تفسير يا اجراي آنها مطرح ميباشد، مشخص گردد. اگر طرفهاي اختلاف پيش از تعيين سرداور در خصوص مشخص نمودن موضوع مورد اختلاف به توافق نرسند، ديوان موضوع را تعيين خواهد كرد. دبير، اطلاعات دريافتي به اين طريق را در اختيار كليه طرفهاي متعاهد اين معاهده قرار خواهد داد.
ماده 2 –
1 – در اختلافات بين دو طرف اختلاف، ديوان داوري از سه عضو تشكيل خواهد شد. هر طرف اختلاف يك داور انتخاب خواهد كرد و دو داوري كه به اينصورت انتخاب شدهاند با توافق مشترك، داور سوم را كه رئيس ديوان داوري خواهد بود، انتخاب خواهند كرد. سرداور نبايد از اتباع يكي از دو طرف اختلاف باشد، محل زندگياش نبايد در قلمرو يكي از طرفهاي اختلاف باشد، تحت استخدام هيچكدام از آنها نبايد باشد و در هيچ مقام ديگري نيز نبايد اين اختلاف را بررسي كرده باشد.
2 – در اختلافات بين بيش از دو طرف متعاهد، طرفهاي اختلافي كه از منافع واحدي برخوردار هستند به صورت مشترك و با توافق يكديگر يك داور را انتخاب خواهند كرد.
3 – هر پست بلاتصدي بگونهاي كه براي انتصاب اوليه تعيين شده، پر خواهد شد.
ماده 3 –
1 -اگر سرداور ظرف مدت دو ماه پس از انتصاب داور دوم، تعيين نشده باشد، مديركل فائو بنا به درخواست يك طرف اختلاف، ظرف يك دوره دو ماهه ديگر سرداور را انتخاب خواهد كرد.
2 – اگر يكي از طرفهاي اختلاف ظرف مدت دو ماه از زمان دريافت درخواست، داوري را انتخاب نكند، طرف ديگر ميتواند مديركل فائو را آگاه گرداند و وي ظرف يك دوره دو ماهه ديگر اين انتخاب را انجام خواهد داد.
ماده 4 – ديوان داوري تصميمات خود را طبق مفاد اين معاهده و حقوق بينالملل خواهد گرفت.
ماده 5 – ديوان داوري آئين كار خود را تعيين خواهد كرد، مگر اينكه طرفهاي اختلاف به گونه ديگري توافق كنند.
ماده 6 – ديوان داوري ميتواند بنا به درخواست يكي از طرفهاي اختلاف، اقدامات موقتي و لازم حمايتي را توصيه كند.
ماده 7 – طرفهاي اختلاف، كار ديوان داوري را تسهيل خواهند كرد و بويژه با استفاده از كليه وسائلي كه در اختيار دارند:
الف – كليه اسناد، اطلاعات و تسهيلات مربوط را در اختيار ديوان قرار خواهند داد؛ و
ب – در موقع لزوم اجازه خواهند داد كه ديوان شهود يا كارشناساني را فراخواند و ادله آنان را دريافت كند.
ماده 8 – طرفهاي اختلاف و داوران موظفند محرمانه بودن كليه اطلاعاتي را كه طي جريان داوري دريافت ميكنند، حفظ كنند.
ماده 9 – هزينههاي داوري، جز درصورتيكه ديوان داوري بخاطر وجود شرايط خاص مورد، طريق ديگري را تعيين نكرده باشد، بطور مساوي بر عهده طرفهاي اختلاف خواهد بود. ديوان كليه هزينههاي خود را ثبت خواهد كرد و صورتحساب نهايي را براي طرفهاي اختلاف خواهد فرستاد.
ماده 10 – هر طرف متعاهدي كه درخصوص موضوع مورد اختلاف از نظر حقوقي داراي منفعتي باشد كه ممكن است بوسيله تصميم راجع به مورد، تحت تأثير قرار گيرد، ميتواند با رضايت ديوان وارد جريان رسيدگي شود.
ماده 11 – ديوان ميتواند دعاوي متقابلي را كه بطور مستقيم از موضوع اختلاف ناشي ميشود، استماع و در مورد آنها تصميم گيري كند.
ماده 12 – تصميمات مربوط به آئين رسيدگي و ماهيت ديوان داوري با رأي اكثريت اعضاي آن اتخاذ خواهد شد.
ماده 13 – اگر يكي از طرفهاي اختلاف در ديوان داوري حاضر نشود يا نتواند از ادعاي خود دفاع كند، طرف ديگر ميتواند از ديوان بخواهد تا جريان رسيدگي را ادامه دهد و رأي خود را صادر كند. غيبت يا قصور يك طرف اختلاف در دفاع از ادعاي خويش، مانع جريان رسيدگي نخواهد شد. ديوان داوري پيش از اتخاذ تصميم نهايي خود، بايد قانع شده باشد كه ادعا كاملا” بر پايه حقيقت و قانون ميباشد.
ماده 14 – ديوان ظرف پنج ماه از تاريخي كه بطور كامل تشكيل شده باشد، تصميم نهايي خود را اتخاذ خواهد كرد، مگر اينكه تمديد مهلتي را براي مدتي كه از پنج ماه تجاوز نخواهد كرد ضروري تشخيص دهد.
ماده 15 – تصميم نهايي ديوان داوري محدود به موضوع مورد اختلاف خواهد بود و دلايلي را كه بر مبناي آنها تصميم گيري شده، بيان خواهد نمود. اين تصميم متضمن نام اعضائي كه شركت داشتهاند و نيز تاريخ اتخاذ تصميم نهايي خواهد بود. هر يك از اعضاي ديوان ميتواند نظريه مجزا يا مخالف خود را به تصميم نهايي پيوست كند.
ماده 16 – رأي صادره براي طرفهاي اختلاف لازمالاجراء خواهد بود. اين رأي قابل تجديد نظر نخواهد بود، مگر اينكه طرفهاي اختلاف از پيش در خصوص تشريفات تجديد نظرخواهي توافق كرده باشند.
ماده 17 – هر يك از طرفهاي اختلاف ميتواند هر اختلافي را در رابطه با تفسير يا شيوه اجراي تصميم نهايي ديوان، براي تصميم گيري به ديوان داوري كه آنرا صادر كرده، ارجاع كند.
بخش 2 – مصالحه
ماده 1 – كميسيون مصالحه بنا به درخواست يكي از طرفهاي اختلاف ايجاد خواهد شد. كميسيون جز در مواردي كه طرفهاي اختلاف به گونه ديگري توافق كنند، متشكل از پنج عضو خواهد بود كه دو نفر از آنها توسط هر طرف ذيربط انتخاب ميشوند و اعضاء مزبور بطور مشترك رئيس را انتخاب خواهند كرد.
ماده 2 – در اختلافات بين بيش از دو طرف متعاهد، طرفهائي كه داراي منافع واحد هستند، بطور مشترك و با توافق يكديگر اعضاي خود را در كميسيون انتخاب خواهند كرد. هرگاه دو يا چند طرف اختلاف، منافع مجزايي داشته باشند يا در مورد وجوه منافع يكسان، دچار اختلاف باشند، ميتوانند اعضاي خود را بطور مجزا انتخاب كنند.
ماده 3 – اگر طرفهاي اختلاف نتوانند ظرف دو ماه از تاريخ درخواست ايجاد كميسيون مصالحه، اعضاي آنرا انتخاب كنند، مديركل فائو در صورتيكه طرف اختلاف بخواهد، ظرف يك دوره دو ماهه ديگر اين انتخاب را انجام خواهد داد.
ماده 4 – اگر ظرف دو ماه از تاريخ انتخاب آخرين عضو كميسيون، رئيس كميسيون مصالحه انتخاب نشده باشد، در صورت درخواست يكي از طرفهاي اختلاف، مديركل فائو طي يك دوره دو ماهه ديگر وي را انتخاب خواهد نمود.
ماده 5 – كميسيون مصالحه، تصميمات خود را با رأي اكثريت اعضاي خود، اتخاذ خواهد كرد. كميسيون آئين كار خود را تعيين خواهد كرد، مگر اينكه طرفهاي اختلاف به گونه ديگري توافق كنند. كميسيون پيشنهادي را براي حل و فصل اختلاف ارائه خواهد نمود و طرفها با حسن نيت آنرا بررسي خواهند كرد.
ماده 6 – اختلاف در مورد صلاحيت كميسيون مصالحه توسط كميسيون مصالحه مورد بررسي و تصميم گيري قرار خواهد گرفت.
