بر کسی پوشیده نیست که حفاظت از انسان و محیط زیست در برابر مواد شیمیایی و تجهیزات آلوده کننده یکی از موضوعات
مهم دستور کار جامعه بین المللی در عصر حاضر می باشد. تدوین معاهدات و کنوانسیون هاي الزام آور حقوقی در زمینه
حفاظت از انسان و محیط زیست روند پر شتابی را در پیش گرفته است و در این زمنیه کشورهاي جهان سوم از جمله
کشورمان، ناچار به پیوستن به این روند می باشند امروزه مصنوعات مربوط به انسان و محیط زیست و مواد لوکس و تزئینی والکترونیکی، تنها مختص کشورهاي توسعه یافته نیست لذا در این مقاله سعی داریم تا شما را با مهم ترین معاهده هاي بینالمللی زیست محیطی که کشور خودمان نیز متعهد به الزام قوانین آن شده است آشنا نماییم.
1 -کنوانسیون وین براي حفاظت از لایه ازن
لایه محافظ ازن که زمین را از پرتوهاي زیانبار خورشید (پرتوهاي فرابنفش) محافظت میکند، بر اثر بعضی از فعالیتهاي
صنعتی و کشاورزي انسان آسیب دیده و در نتیجه محیط زیست و همه موجودات از انسان و جانوران گرفته تا گیاهان در
معرض خطر این اشعه قرار میگیرند. از این رو، با توجه به ضرورت پیشبینی راهکارهایی براي پیشگیري از تخریب لایه ازن،
در سال 1985 به دعوت سازمان ملل متحد، نمایندگان 21 کشور جهان و کشورهاي عضو جامعه اروپا در وین، پایتخت اتریش
گرد آمدند و مفاد معاهدهاي را که کنوانسیون وین نامیده شد، تدوین کردند.
نظارت بر اجراي تعهدات کشورهاي عضو کنوانسیون براي حفاظت از لایه ازن،هماهنگی و اتخاذ تدابیر و سیاستهاي مناسب
براي تقلیل پخش و نشر موادي که بر لایه ازن اثر سوء دارند و تعیین چهارچوب فعالیتهاي علمی و تحقیقاتی و مشاهدات
نظاممند براي پایش پیوسته وضعیت لایه ازن، از اهداف این کنوانسیون است. همچنین کشورهاي عضو این معاهده نیز
تعهداتی دارند، آنها متعهد شدهاند که همکاريهاي پژوهشی و مبادله منظم اطلاعات براي ارزیابی اثرگذاري فعالیتهاي انسان
بر لایه ازن و تاثیر تغییرات لایه ازن بر سلامت انسان و محیط زیست را داشته باشند. همکاريهاي لازم در زمینههاي حقوقی،
علمی و فنی براي حفاظت از لایه ازن، همکاري در انتقال اطلاعات دانش فنی میان کشورهاي عضو و همکاري با نهادهاي
صاحب صلاحیت بینالمللی براي اجراي مؤثر معاهده و پروتکلهاي وابسته به آن از دیگر تعهدات کشورهاي عضو کنوانسیون
وین است.
2 -پروتکل مونترال،
این توافق نامه به عنوان یک معاهده مستقل ولی متمم و مکمل پیوست کنوانسیون وین در زمینه مواد مخرب
لایه ازن است که در سال 1987 امضا و 2 سال بعد لازم الاجرا شد. پروتکل مونترال را میتوان نمونهاي از
موفقترین همکاريهاي زیست محیطی بینالمللی دانست. کشورهاي عضو این پروتکل، سلسله قواعدي را وضع کرده
اند که در پرتو آخرین اطلاعات علمی و فنی، مرتب اصلاح و بازنگري میشود و تاکنون 96 ماده ازآن تصویب شده
است.
جمهوري اسلامی ایران در سال 1990 به کنوانسیون وین و پروتکل مونترال پیوست. دفتر حفاظت از لایه ازن در سال 1993
(1372 (با همکاري سازمان حفاظت از محیط زیست و برنامه عمران ملل متحد (UNDP)( به نمایندگی از جانب صندوق
چند جانبه پروتکل مونترال) در تهران تاسیس شد که هدف از تشکیل این دفتر، در درجه نخست ارتقاي قابلیت و ظرفیتهاي
دولت ایران براي اجراي موفق مفاد پروتکل مونترال و تسهیل روند اجرایی آن بوده است.از اینرو هماهنگی، هدایت و نظارت بر
حسن اجراي برنامههاي کاهش تدریجی مواد مخرب لایه ازن و حذف واردات و مصرف این مواد (مطابق با جدول زمانبندي
پروتکل) و در قالب برنامه کشوري، از وظایف دفتر حفاظت لایه ازن است.
3 -رویکرد شرکت فولاد مبارکه در قبال پروتکلهاي مذکور.
از انجائیکه شرکت فولاد مبارکه خود را ملزم به رعایت کلیه تعهدات ملی و بین المللی پذیرفته و تدوین شده کشور
جمهوري اسلامی ایران میداند ، مطابق با مفاد این پروتکل ظرف چند گذشته تا کنون در یک اقدام نظام مند و سیستماتیک
فرایند کاهش میزان مصرف و در مواردي توقف خرید و بکار گیري مواد مخرب لایه ازن را در فرایند ها و تجهیزات خود در
دستور کار قرار داده و تعاملات گسترده اي نیزبا دفتر حفاظت از لایه ازن وابسته به سازمان حفاظت محیط زیست دارد. طبق
رویه هاي جاري در شرکت فولاد مبارکه بکار گیري هر نوع از مواد شیمیایی مخرب لایه ازن که با انتقضاي زمان مصرف
روبرو گردیده ممنوع شده و کاربرد سایر مواد دیگر نیز که ظرف چند سال اتی ممنوع میگردد با اعمال محدودیت و بررسی
تناسب حجم تقاضا با میران مصرف آن روبرو میگردد که مجموعه این فعالیتها در قالب گردش کار کنترل مواد شرکت و
نوع مواد مذکور با لیست سیاه و خاکستري تفکیک و شناسایی میگردند. یادمان باشد در اینجا لازم است تا یادآور شویم
دولتها تنها سیایت گذار بوده و اجراي تعهدات این چنینی که ضامن سلامت و حفظ محیط زیست ما میباشد بر عهده یکایک
سازمانها و نهاد هاي اجرایی و چه بسا تک تک افراد یک جامعه میباشد.
ادامه دارد …
