كنوانسيون بين المللي جلوگيري از آلودگي ناشي از كشتيها (مارپل) (MARPOL) كنوانسيون بين المللي جلوگيري از آلودگي ناشي ازكشتيها در سال 1973 با برگزاري كنفرانس بين المللـي آلودگي دريا توسط IMO به تصويب رسيد و متعاقباً توسط پروتكل 1978 اصـلاح گرديـد. ايـن مقـررات دربرگيرنده منابع گوناگون آلودگي ناشي از كشتيها بوده و هدف اصلي آن، حذف آلودگي عمدي محيط زيست دريا بوسيله نفت و ساير مواد مضر و كاهش تخليه چنين موادي بصورت عمـدي و يـا غيرعمـدي، از طريـق اعمال قوانين و مقررات بر كشتي ها و بنادر مي باشد. كاربرد كنوانسيون:
1-در خصوص كشتي هايي كه حق برافراشتن پرچم يك دولت عضو را داشته باشند.
2 -در خصوص كشتي هايي كه حق برافراشتن پرچم يك دولت عضو را ندارند ولي تحـت نظـر آنهـا بهـره برداري مي گردند. هرگونه تخلف از الزامات كنوانسيون ممنوع مي باشد و مجازات ها بايد تحت قوانين دستگاه ا جرايي كـشتي متخلف صورت پذيرد. همچنين هرگونه تخلف در منطقه تحت حاكميت هر دولت عضو ممنوع بوده و مجازات ها بايد تحت مقررات همان دولت عضو صورت پذيرد. چنانچه تخليه و يا آلودگي رخ دهد، هر دولت عضو بايد مدارك و مستنداتي كه نشان دهنده تخليه مواد مضر يا جرياني از مواد كه حاوي چنين مواد مضري باشد كه باعث تخلف از مفاد كنوانسيون گردد را جهت مرجـع دريايي دولت صاحب پرچم كشتي تهيه و ارائه نمايد و هنگاميكه يك دولت عضو گزارشي مبني بـر سـانحه آلودگي دريافت نمود بايد بلافاصله مرجع دريايي كشتي آلوده كننده را از وقوع سانحه آلودگي مطلـع نمايـد. در صورتي كه يك سانحه در بردارنده اثرات مضر مهمي براي محيط زيست باشد، دولتهاي عـضو بايـد بـه سانحه رسيدگي و متخلفين به دادگاه معرفي شده و مجازات ها بايد به اندازه كافي محكم باشند تا از وقـوع مجدد تخلف جلوگيري نمايند.
ضمائم مارپل: I مقررات براي جلوگيري از آلودگي ناشي از نفت II مقررات براي كنترل آلودگي توسط مواد مايع سمي بصورت فله III مقررات براي جلوگيري از آلودگي توسط مواد مضر بسته بندي شده IV مقررات براي جلوگيري از آلودگي توسط فاضلاب كشتي ها V مقررات براي جلوگيري از آلودگي توسط از زباله كشتي ها VI مقررات براي جلوگيري از آلودگي هوا ناشي از كشتي دولت جمهوري اسلامي ايران به سه ضميمه 1 ،2 و 5 آن در سال 1381 ملحق گرديده و بر اساس ضـمائم كنوانسيون مارپل، بنادر بايد به تسهيلاتي در جهت دريافت مواد زائد از كشتيها مجهز شـوند و مـواد زائـد مربوط به مواد نفتي و ضايعات نفتي، روغن سوخته و اسلاج، آب خن و زباله را از شناورها دريافـت ميكنـد و اقدام لازم جهت طي مراحل قانوني الحاق به سه ضميمه 3 ،4 و 6 در حال انجام مي باشد.
ضميمه 1 :مقررات براي جلوگيري از آلودگي ناشي از نفت اين ضميمه در مورد همه تانكرهاي با ظرفيت ناخالص 150 تن و بالاتر و ساير كشتيها با ظرفيـت ناخـالص 400 تن و بيشتر اعمال مي گردد. تخليه مواد حاوي نفت به دريا در مناطق ويـژه دريـايي در هـر شـرايطي ممنوع و در ساير مناطق از محدوديتهايي برخوردار مي باشد كليه نفتكشهاي با ظرفيت ناخالص 150 تن و بيشتر و ساير كشتيهاي غيـرنفتكش بـا ظرفيـت 400 تـن و بيشتر بايد “طرح اضطراري آلودگي نفتي بر روي كشتي” (SOPEP (داشته باشند.
ضميمه 2 :مقررات براي كنترل آلودگي توسط مواد مايع سمي بصورت فله اين ضميمه براي كليه كشتيهايي كه مايعات مضر بصورت فله را حمل ميكنند اعمال مي گردد . بر اساس اين ضميمه موادي كه ممكن است باعث صدمه به محيط زيست دريايي گردند، تخليـه آنهـا بـه دريـا ممنـوع و باقيمانده اين مواد بايد به بندر تحويل داده شود.
ضميمه 3 :مقررات براي جلوگيري از آلودگي توسط مواد مضر بسته بندي شده اين ضميمه براي كشتيهايي كه حامل مواد مضر به شكل بسته بندي مي باشند اعمال مي گردد و مواد مـضر به آن دسته اطلاق مي گردد كه بر اساس مقررات حمل كالاهاي خطرناك از طريق دريـا (code IMDG( خطرناك شناخته شده باشند. بر اساس اين ضميمه حمل و نقل مواد مضر ممنوع مي باشد مگـر بـر اسـاس شرايط معين شده مانند موارد بسته بندي، علامت گذاري، چسب زني، وجود اسناد و مدارك كافي، چيـدمان كالا و محدوديت هاي ويژه در ارتباط با ايمني كشتي و حفاظت از جان افراد در دريا باشد.
ضميمه 4 :مقررات براي جلوگيري از آلودگي توسط فاضلاب كشتي ها اين ضميمه در مورد كليه كشتيها با ظرفيت خالص 400 تن و بيشتر و قابليت حمل بيش از 15 نفر سرنشين اعمال مي گردد. بر اساس اين ضميمه كشتيها بايد داراي سيستم تصفيه فاضـلاب و يـا سيـستم آسـياب و ضدعفوني يا مخازن نگهداري فاضلاب باشند.
ضميمه 5 :مقررات براي جلوگيري از آلودگي ناشي از زباله كشتي ها اين ضميمه در مورد كليه كشتيها، شناورها، سكوهاي حفاري ثابت و يا شناور اعمال شده و تخليـه زبالـه بـه دريا ممنوع مي باشد. زباله به معني ، ضايعات شناور، پارچه و مواد بسته بندي، كاغذ، شيشه، ف لزات و بطري، انواع مواد غذايي و پسمانده هاي خانگي و عملياتي كشتي به استثنا ماهي تازه كه در اثر فعاليتهـاي معمـول كشتي توليد مي گردند و ميبايست كه دفع شوند. تخليه مواد ذيل در هر شرايطي به دريا ممنوع ميباشد: 9 كليه مواد پلاستيكي 9 مواد كاغذي – پارچه – بطري – زائدات كالاي كشتي – مواد شيشه اي تخليه مواد غذايي در 12 مايلي نزديكترين ساحل مجاز است. زباله هاي آسياب شده چنانچه از 25 ميلي متر بزرگتر نباشند مي توان در 12 مايلي نزديكترين ساحل و تختـه هـاي زيـر كالاهـا بـا فاصـله 25 مـايلي از نزديكترين ساحل تخليه مي توان نمود. تخليه هر نوع زباله به غير از ضايعات غذايي در مناطق ويژه ممنـوع مي باشد. تسهيلات دريافت زباله توسط بنادر بايد ارائه گردد و هر كشتي و يا شناور موظف به داشتن طـرح مديريت زباله و دفتر ثبت زباله مي باشد.
ضميمه 6 :مقررات براي جلوگيري از آلودگي هوا ناشي از كشتي ضميمه ششم شامل الزامات كنترلي درخصوص مواد كاهنـده لايـه اوزن (اوزن شـامل هالونهـا وCFC،( اكسيدهاي نيتروژن، اكسيدهاي گوگرد، تركيبات معدني فرار ناشي از بارگيري مواد نفتي، گازهاي ناشـي از سوزاندن مواد در كوره كشتي، تسهيلات دريافت مواد زائد در بنادر و كيفيت سوخت مصرفي كـشتيها مـي باشد و هر گونه انتشار عمدي اين مواد ممنوع ميباشد..
