مسئول تلاش برای حل هراختلاف که ممکن است بين کشورهای طرف کنوانسيون مبارزه با تبعيض درآموزش ایجاد شود.
مصوب کنفرانس عمومی سازمان آموزشی ،علمی و فرهنگی ملل متحد در١٠ دسامبر1926 (زمان به اجرا درآمدن:24 اکتبر1986،مطابق ماده 24 ) کنفرانس عمومی سازمان آموزشی ،علمی وفرهنگی ملل متحد درنشست ٩نوامبرتا ١٢دسامبر1926 درپاریس، دراجلاس دوازدهم خود، پس از تصویب کنوانسيون مبارزه با تبعيض در آموزش ، در اجلاس یازدهم خود ،
با علاقه به تسهيل اجرای آن کنوانسيون ، و با توجه به این که مهم است ، به این منظور، کميسيون آشتی و ميانجيگری تشکيل شود که مسئول تلاش برای حل و فصل دوستانه هر اختلافی باشد که ممکن است بين کشور های طرف کنوانسيون ، در باره اعمال یا تفسير آن به وجود آید، این پروتکل را در دهمين روز دسامبر 1926 تصویب می کند.
ماده 1
تحت حمایت و به سرپرستی سازمان آموزشی ، علمی و فرهنگی ملل متحد کميسيون آشتی و ميانجيگری، که پس از این با عنوان کميسيون به آن اشاره می شود ، ایجاد می گردد تا مسئول تلاش برای حل و فصل دوستانه اختلاف بين کشور های طرف کنوانسيون ضد تبعيض در آموزش باشد، که پس از این به عنوان کنوانسيون ، مربوط به اعمال یا تفسير کنوانسيون به آن اشاره می شود.
ماده 2
کميسيون از یازده عضو تشکيل می شود که باید اشخاصی با بی طرفی شناخته شده وجایگاه اخلاقی عالی باشند و به وسيله کنفرانس عمومی سازمان آموزشی ،علمی و فرهنگی ملل متحد، که پس از این به آن به عنوان کنفرانس عمومی اشاره خواهد شد، انتخاب شده باشند. اعضای کميسيون به عنوان شخصيت های مستقل خدمت خواهند کرد.
ماده 3
اعضای کميسيون از فهرستی از اشخاص انتخاب می شوند که از سوی کشور های طرف این کنوانسيون به این منظور نامزد شده اند . هر کشور پس از مشورت با کميسيون ملی خود برای یونسکو، حد اکثر چهار نفر را نامزد می کند. این اشخاص باید شهروند کشور های طرف این کنوانسيون باشند.
حد اقل چهار ماه پيش ازتاریخ برگزاری هرانتخاباتی برای کميسيون، مدیر کل سازمان آموزشی ، علمی و فرهنگی ملل متحد، که پس از این به وی با عنوان مدیر کل اشاره می شود، باید از کشورهای طرف پروتکل حاضر دعوت کند طی دو ماه اسامی نامزدهای خود را ازميان اشخاص اشاره شده در پاراگراف یک همين ماده ارسال دارند. او فهرستی به ترتيب الفبا از اشخاصی آماده می کند که به این ترتيب نامزد شده اند و باید آن را حد اقل یک ماه پيش ازبرگزاری انتخابات به هيات اجرایی سازمان آموزشی ، علمی وفرهنگی ملل متحد ، که پس ازاین به آن با عنوان هيات اجرایی اشاره می شود، و به کشور های طرف کنوانسيون ارائه دهد. هيات اجرایی فهرست ذکر شده درفوق را ، همراه با پيشنهاد هایی که خود ممکن است مفيد تشخيص دهد به کنفرانس عمومی منتقل می کند که انتخاب اعضای کميسيون را مطابق با رویه ای انجام می دهد که معمولا در انتخاب دو یا سه نفر دنبال می کند.
ماده 4
کميسيون نمی تواند نام بيش از یک شهروند ازهرکشوررا درفهرست بگنجاند. کنفرانس عمومی در انتخاب اعضای کميسيون تلاش می کند اشخاص دارای صلاحيت در زمينه آموزش و دارای تجربه قضایی یا حقوقی به ویژه در سطح بين المللی را برگزیند. کنفرانس عمومی باید به برابری توزیع جغرافيایی اعضا و حضور شکل های گوناگون تمدن ها و نظام های حقوقی اصلی نيز توجه کند.
ماده 5
اعضای کميسيون برای یک دوره شش ساله انتخاب می شوند و درصورت تجدید نامزدی حق دارند دوباره انتخاب شوند. با این حال دوره کار چهارنفرازاعضای انتخاب شده درانتخابات اول در پایان دوسال، ودوره کارسه عضو دیگردرپایان چهارسال تمام می شود. بلافاصله پس ازانتخابات اول ،رئيس کنفرانس عمومی اسامی این اعضا را باقرعه انتخاب می کند.
ماده6
در صورت فوت یا استعفای یک عضو کميسيون ، رئيس بلافاصله موضوع را به مدیر کل اطلاع می دهد که او باید خالی بودن کرسی را از تاریخ مرگ یا زمان قطعيت استعفا، اعلام کند. اگر، به تشخيص اکثریت سایراعضا ،عضوی ازکميسيون به هرعلتی غيرازغيبت موقت ازانجام وظيفه امتناع یا قادر به انجام وظایف خود نباشد رئيس کميسيون باید به مدیرکل اطلاع دهد واز آن زمان خالی بودن کرسی چنين عضوی را اعلام کند. مدیر کل باید به کشورهای عضو سازمان آموزشی ، علمی و فرهنگی ملل متحد و هر کشور غير عضو سازمان که براساس مفاد ماده ٢٣ به این پروتکل متعهد شده خالی شدن هرکرسی را که مطابق پاراگراف های ١و٢ این ماده رخ داده اطلاع دهد.
۴- در هر یک از موارد پيش بينی شده در پاراگراف های ١و٢ این ماده کنفرانس عمومی باید ترتيب انتخاب جایگزین عضوی را بدهد که کرسی او در بقيه دوره کارش خالی می ماند.
ماده7
بر اساس مفاد ماده ۶، هرعضو کميسيون باید تا وقتی جانشين اوانجام وظيفه اش را به عهده نگرفته به کارخود ادامه دهد.
ماده 8
اگرکميسيون دارای عضوی بامليت کشوری نباشدکه طرف اختلافی است که براساس مفادماده ١٢یا ١٣ به آن ارجاع شده آن کشور، یا اگر بيش از یک کشور باشد، هریک ازآن کشورها ، می توانند شخصی را انتخاب کنند تا به عنوان عضو ویژه در کميسيون حضور یابد. کشورهایی که به این ترتيب عضو ویژه انتخاب می کنند باید به ویژگی های ضروری اعضا ی کميسيون بر مبنای ماده ٢ پاراگراف یک وماده چهارپاراگراف های یک و٢ توجه داشته باشند. هرعضوویژه ای که به این ترتيب انتخاب می شود باید شهروند کشوری که وی را انتخاب می کند یا یک کشور طرف پروتکل باشد و به عنولن شخصيت مستقل خدمت کند. در صورتی که چند کشور طرف اختلاف منافع یکسانی داشته باشند برای انتخاب اعضای ویژه باید تنها یک طرف به حساب آورده شود. روش اجرای این ماده را نظام نامه داخلی کميسيون مورد اشاره در ماده ١١تعيين خواهد کرد.
ماده 9
اعضای کميسيون و اعضای ویژه ای که بر اساس مفاد ماده ٨ انتخاب می شوند بابت دوره ای که درکارکميسيون شرکت می کنند ازمنابع سازمان آموزشی ،علمی وفرهنگی ملل متحد براساس شرایط تعيين شده به وسيله هيات اجرایی، فوق العاده سفرومقرری روزانه دریافت می کنند.
ماده10
دبير خانه کميسيون از سوی مدیر کل تامين می گردد.
ماده 11
کميسيون رئيس و معاون رئيس خود را برای یک دوره دو ساله انتخاب می کند که می توانند بار دیگر انتخاب شوند. کميسيون می تواند نظام نامه خود را تدوین کند . اما درنظام نامه باید ،ازجمله ، مسائل زیردرنظر گرفته شده باشند :
الف) دو سوم اعضا، ازجمله اعضای ویژه ، درصورتی که وجود داشته باشند، باید به حد نصاب برسند؛
تصميم های کميسيون با رای اکثریت اعضا ونمایندگان ویژه حاضرگرفته می شوند ودرصورت برابربودن آرای موافق و مخالف رای رئيس تعيين کننده خواهد بود؛ اگر کشوری موضوعی را براساس ماده ١٢ یا ١٣ به کميسيون ارجاع دهد:
اول)- چنين کشوری ،کشوری که ازآن شکایت شده ،وهرکشورطرف این پروتکل ،که شهروند آن دراین جریان درگيراست می تواند مطالب واطلاعات کتبی به کميسيون ارائه دهد؛
دوم) – چنين کشوروکشوری که ازآن شکایت شده حق دارند درجلسه طرح موضوع نماینده داشته باشند ومطالبی به صورت شفاهی ارائه دهند.
٣- کميسيون ، درموقعيتی که نخست پيشنهاد می دهد نظام نامه خودرا تدوین کند ، باید متن پيشنویس آن را برای کشور هایی که درآن زمان طرف پروتکل هستند ارسال دارد و این کشورها می توانند ظرف سه ماه هرنظروپيشنهادی دارند عرضه کنند. کميسيون باید هرزمان، هرکشور طرف پروتکل درخواست کند در نظام نامه خود بازنگری نماید.
ماده 12
اگریک کشورطرف این پروتکل متوجه شود کشورطرف دیگر به ماده ای ازکنوانسيون عمل نمی کند می تواند موضوع را کتبا به آن ابلاغ نماید. کشوردریافت کننده ابلاغ ظرف سه ماه پس ازدریافت ابلاغيه باید توضيح یا بيانيه کتبی درباره موضوع به کشورشاکی بدهد ، که باید ، تا حد امکان مربوط به موضوع بوده ، وبه رویه ها وداد خواهی های انجام شده ، یا دردست اجرا، یا قابل دسترسی در باره موضوع اشاره کند . اگرموضوع با مذاکرات دوجانبه یا براساس هررویه دیگر دردسترس آن ها ، ظرف شش ماه پس ازدریافت ازسوی کشوردریافت کننده ابلاغيه اول با رضایت دوطرف حل نشد، هر یک از دوکشورحق دارد موضوع را به کميسيون ، با اطلاع قبلی به مدیرکل وبه کشوردیگر، ارجاع نماید. مفاد پاراگراف های پيشين نباید برحقوق کشورهای طرف برای توسل به ، مطابق با موافقت نامه ها ی عمومی یا ویژه بين المللی حاکم بين آن ها، رویه های دیگربرای حل اختلافات ازجمله ارجاع اختلافات با رضایت طرفين به دیوان دائمی حکميت در لاهه اثربگذارد.
ماده 13
از شروع هشتمين سال پس از به اجرا در آمدن این پروتکل می توان کميسيون را مسئول تلاش برای حل و فصل هر اختلافی در باره اجرا یا تفسير کنوانسيون دانست که بين کشور هایی بروزمی کند که طرف کنوانسيون هستند اما طرف این پروتکل ، یا همه مفاد آن نيستند، البته اگرکشورهای فوق موافقت کنند که چنين اختلافی را به کميسيون ارجاع دهند. شرایطی که باید ازسوی کشورهای فوق برای رسيدن به توافق تحقق یابد به وسيله نظام نامه کميسيون تعيين می شود.
ماده 14
کميسيون به موضوعی که براساس ماده ١٢ یا ١٣ این پروتکل به آن ارجاع شده فقط پس از آن رسيدگی می کند که اطمينان یافته باشد در مورد پرونده مورد بحث مطابق با اصول عموما پذیرفته شده حقوق بين الملل به همه دادخواهی های داخلی متوسل شده باشند.
ماده 15
کميسيون ، به استثنای پرونده هایی که عناصر(اطلاعات) جدید درباره آن ها به آن ارائه شده اند ، نباید به مسائلی رسيدگی کند که پيشتر به آن ها رسيدگی کرده است.
ماده 16
کميسيون دررابطه به هرمطلبی که به آن ارجاع شده می تواندازکشورمربوطه بخواهدهراطلاعات مناسب ومربوطه را عرضه دارد.
ماده 17
کميسيون براساس مفاد ماده ۴١ ، پس ازکسب تمامی اطلاعاتی که تصور می کند ضروری است حقایق را معلوم می کندوبه منظور یافتن راه حلی دوستانه برای موضوع برمبنای احترام برای کنوانسيون بين کشورهای مربوطه ميانجيگری می کند. کميسيون درهرموردی گزارشی مطابق بامفاد پاراگراف ٣زیرتهيه می کندکه برای کشورهای مربوطه ارسال وسپس برای انتشاردراختيارمدیرکل گذاشته خواهد شد تهيه این گزارش درهيچ مورد نباید دیرترازهيجده ماه پس از تاریخ دریافت یادداشت مورد بحث ماده ١٢پاراگراف ٢ازسوی مدیر کل باشد. هنگامی که براساس ماده ١٨ ازدیوان بين المللی دادگستری نظرمشورتی خواسته می شود ، این محدودیت زمانی باید به صورتی مناسب تمدید شود.اگرراه حلی درچارچوب شرایط پاراگراف یک این ماده پيداشد، کميسيون گزارش خود را به بيانيه ای مختصر ازواقعيات وراه حل به دست آمده محدود می کند. اگرچنين راه حلی پيدا نشد، کميسيون گزارشی درباره واقعيات تهيه ودرآن به توصيه هایی که به اميد آشتی ارائه داده اشاره می کند. اگرتمامی یا بخشی ازگزارش براساس اتفاق آ را ی همه اعضای کميسيون نباشد هرعضو کميسيون حق دارد نظرخود را به آن پيوست کند. نظرهای کتبی وشفاهی که از سوی طرف های پرونده مطابق ماده ١١ پاراگراف٢ (ج) ابراز شده باید به گزارش پيوست شود.
ماده 18
کميسيون می تواند به هيات اجرایی یا به کنفرانس عمومی توصيه کند ازدیوان بين المللی کيفری درخواست شود درباره هر مساله حقوقی مرتبط با یک موضوع مطرح شده درکميسيون نظرمشورتی بدهد، مشروط براین که این توصيه ظرف دوماه پيش ازگشایش یکی ازجلسات آن ارائه شده باشد.
ماده 19
کميسيون به کنفرانس عمومی درهریک ازجلسات عادی آن گزارشی درباره فعاليت های خود ارائه می دهد که به وسيله هيات اجرایی به کنفرانس عمومی منتقل می شود.
ماده 20
١ ١- مدیر کل نخستين جلسه کميسيون را درمقرسازمان آموزشی،علمی وفرهنگی ملل متحد ظرف سه ماه پس ازپيشنهاد برگزاری آن ازسوی کنفرانس عمومی تشکيل می دهد. جلسات بعدی کميسيون هنگام ضرورت به وسيله رئيس کميسيون تشکيل می شود. مدیرکل همه مطالب ارجاع شده به کميسيون را مطابق مفاد این پروتکل به او وتمامی اعضای دیگر کميسيون منتقل می سازد. با وجود پاراگراف ٢این ماده ،هنگامی که حداقل یک سوم اعضای کميسيون به این نتيجه برسند که کميسيون باید موضوعی را براساس مفاد این پروتکل بررسی کند، رئيس برمبنای این درخواست آن ها جلسه کميسيون را به این منظور تشکيل می دهد.
ماده 21
پروتکل حاضربه زبان های انگليسی، فرانسوی، روسی واسپانيایی تهيه شده که هرچهارمتن ازاعتباریکسان برخوردارند.
ماده 22
این پروتکل باید درمعرض تصویب یا پذیرش کشورهای عضوسازمان آموزشی ،علمی وفرهنگی ملل متحد که طرف کنوانسيون هستند ، قرار گيرد.
٢- اسناد تصویب یا پذیرش نزد مدیر کل امانت گذاشته می شود.
ماده 23
این پروتکل باید برای پيوستن همه کشورهای غيرعضوسازمان آموزشی ،علمی وفرهنگی ملل متحد که طرف کنوانسيون هستند باز باشد.
عمل پيوستن با سپردن سند پيوستن به مدیرکل به اجرا درمی آید.
ماده 24
این پروتکل سه ماه پس ازتاریخ سپردن پانزدهمين سند تصویب ، پذیرش یا پيوستن ، البته فقط درموردکشورهایی که سند های مربوطه خود را درآن تاریخ یا پيش ازآن سپرده اند، به مورد اجراگذاشته می شود.این پروتکل درمورد هرکشور دیگر سه ماه پس از سپردن سند تصویب ، پذیرش یا پيوستن آن به مورداجراگذاشته می شود.
ماده 25
هر کشور می تواند درزمان تصویب،پذیرش یا پيوستن یا درهرزمانی پس ازآن با اطلاع به مدیرکل اعلام نماید که موافقت می کند ، درموردهرکشوردیگری که الزامات مشابه را می پذیرد ،پس ازتهيه پيشنویس گزارش که درماده ١٧پاراگراف ٣ پيش بينی شده ، هراختلاف تحت پوشش این پروتکل را که درباره آن هيچ راه حل دوستانه ای مطابق با ماده ١٧ پاراگراف یک به دست نيامده ، به دیوان بين المللی کيفری ارجاع نماید.
ماده 26
هرکشورطرف این پروتکل می تواند آن را فسخ کند.
اعلام فسخ باید به صورت سند کتبی نزد مدیر کل به امانت گذاشته شود.
فسخ کنوانسيون به صورت خود به خود به دنبال فسخ این پروتکل انجام می شود.
۴- فسخ، دوازده ماه پس ازدریافت سند فسخ به مورد اجرا گذاشته میشود( رسميت می یابد).اما کشوری که پروتکل را فسخ می کند به مفاد آن دررابطه با هریک ازموارد مربوط به آن که پيش ازپایان محدودیت زمانی تصریح شده در این پاراگراف به کميسيون ارجاع شده ، ملزم باقی می ماند.
ماده 27
مدیر کل سپردن همه اسناد تصویب ، پذیرش و پيوستن را که در ماده ٢٢، ٢٣ پيش بينی شده ، واسناد اطلاعيه ها و فسخ هایی را که به ترتيب درماده ۵٢و۶٢ پيش بينی شده ، به کشور های عضوسارمان آموزشی ،علمی وفرهنگی ملل متحد، کشورهای غيرعضوآن که درماده ٢٣ به آن ها اشاره شده ، وسازمان ملل اطلاع خواهد داد.
ماده 28
به پيروی ازماده ١٠٢منشورملل متحد ، این پروتکل به درخواست مدیرکل دردبيرخانه سازمان ملل ثبت می شود. این متن درهيجدهمين روزدسامبر1926 ، دردونسخه معتبربا امضاهای رئيس دوازدهمين جلسه کنفرانس عمومی ومدیرکل سازمان آموزشی ،علمی وفرهنگی ملل متحد درپاریس نوشته شده وبه بایگانی این سازمان سپرده می شود ،ونسخه های اصلی گواهی شده آن برای همه کشورهایی که درماده ١٢و١٣ کنوانسيون ضد تبعيض درآموزش به آن ها اشاره شده وبه سازمان ملل متحد تحویل داده می شود.
متن حاضرمتن معتبرپروتکل است که به نحومقتضی ازسوی کنفرانس عمومی سازمان آموزشی ،علمی وفرهنگی ملل متحد درجریان دوازدهمين اجلاس آن که در پاریس تشکيل شدو در دوازدهمين روزدسامبر1926 به پایان رسيد، تصویب شد.
ما با حسن نيت درهيجدهمين روز دسامبر1926 این سند را امضا کرده ایم.